Britse samenleving sluit pijnlijk hoofdstuk af

Racistische moord in 1993 veranderde Groot-Brittannië Daders nu pas veroordeeld

HENRIETTE LAKMAKER

De veroordeling van de moordenaars van Stephen Lawrence duurde net zo lang als de jongen oud was: 18 jaar. Gary Dobson (nu 36) en David Norris (35) kregen gisteren 15 en 14 jaar gevangenisstraf, voor een moord die 'een litteken werd op het geweten van de natie' - aldus de Londense rechter Colman Treacy. Dat met name Dobson altijd is blijven ontkennen en liegen over zijn aandeel verzwaarde het oordeel van de rechter.

Op 22 april 1993 werd de zwarte Stephen in Londen neergestoken. Het was geen ingewikkelde zaak. Er kwamen tips binnen, waaruit bleek wie het hadden gedaan, en waarom. De jongeren die Lawrence bij een bushalte neerstaken, stonden bekend om hun racistische uitlatingen, er was een getuige, er was bewijsmateriaal.

Maar pas nadat de familie van Lawrence de publiciteit opzocht ging de politie over tot arrestaties van vijf jongeren, onder wie Dobson en Norris. Uiteindelijk werden allen vrijgelaten; de getuigenverklaring en bewijzen waren niet zwaar genoeg. Er volgde een jarenlange, pijnlijke zoektocht naar gerechtigheid door de familie en vrienden van Lawrence. Zijn zaak werd symbool voor de rassenkwestie in Groot-Brittannië - tot en met een 'J'Accuse' op de voorpagina van de Daily Mail, die vier jaar na de moord op de voorpagina de vijf verdachten aanklaagde. Minister Jack Straw verordonneerde een openbaar onderzoek. Enkele jaren later kwam de commissie-Macpherson tot de conclusie dat de Londense politie had gefaald, wegens 'institutioneel racisme'.

Vanaf dat moment begon er iets te veranderen in het Verenigd Koninkrijk. Er kwam wetgeving waardoor politie en andere autoriteiten verplicht werden tot gelijke behandeling. Ook werd het mogelijk om verdachten bij nieuw bewijs opnieuw voor de rechter te slepen. En de Lawrences knokten door. Met nieuw bewijs werd de zaak in 2007 heropend. De hele Britse samenleving stond ermee in de beklaagdenbank, blijkt uit de vele reacties na de uitspraak, van premier Cameron tot Amerikaans burgerrechtenactivist Jesse Jackson ("Dit is het moment voor een doorwrocht onderzoek van de rassenrelaties in Groot-Brittannië"). Moeder Doreen Lawrence is opgelucht, zei ze, maar "feit is dat racisme en racistische aanvallen nog steeds voorkomen in dit land."

Trevor Phillips van 'Equality', de Britse Gelijkheid en Mensenrechtencommissie, is optimistischer. Het zal nauwelijks een troost zijn voor de ouders van Stephen, schrijft hij in The Daily Telegraph, maar Groot-Brittannië ís veranderd in de laatste twee decennia. Het rauwe racisme van Dobson cs. zou veel Britse jongeren van nu schokken, aldus Phillips, en discriminerende uitlatingen door voetballers als Luis Suárez (die de zwarte Patrice Evra voor 'neger' uitschold) worden niet meer geaccepteerd.

Belangrijker nog is volgens Phillips dat de politie tegenwoordig haar verantwoordelijkheid neemt. Onlangs werd een Indiase student in Manchester vermoord, en de politie erkende direct dat er racistische motieven een rol kunnen spelen. Daarnaast heeft de pers zich losgemaakt van de letterlijk zwart-witte benadering van rassenconflicten. Doreen en Neville Lawrence worden nu neergezet als de hardwerkende, fatsoenlijke familie die het opneemt tegen het gewelddadige, 'vulgaire gezicht van Groot-Brittannië".

Zegt de voorzitter van Equality, die volgens sommigen de neiging heeft de verhoudingen tussen de bevolkingsgroepen in het land wat rooskleurig in te schatten. Zie, stellen deze pessimistischer gestemden, de opkomst van de racistische British National Party. Zie ook het relatief lage aantal zwarten en Aziaten in de politiek, zie het hoge aantal zwarten in de Britse gevangenissen, drie keer zoveel als op de betere universiteiten. In 2010 waren er bijna 40.000 racistische incidenten. Dit alles noteert ook Phillips. Maar het zou jammer zijn, schrijft hij, als het streven naar gerechtigheid "ons zou verblinden voor het feit dat de moord op Stephen ons allen ten goede heeft veranderd".

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden