’Britse regering medeplichtig aan martelingen’

Een mensenrechtenorganisatie eist nader onderzoek naar Britse betrokkenheid bij de ontvoering en marteling van een Brit door buitenlandse inlichtingendiensten. Het is bepaald niet de enige zaak.

Wat weet de Britse regering van de ontvoering en marteling van Iqbal Madni? Waarom mocht het CIA-vliegtuig bijtanken op het Britse Diego Garcia? Hoe groot is de betrokkenheid van MI5?

De Britse mensenrechtenorganisatie Reprieve eist openheid van zaken in het geval van Iqbal Madni, een Brits-Pakistaan die zegt door de CIA via Brits grondgebied naar Egypte te zijn ontvoerd met een uitleveringsvlucht. ’Extraordinary rendition’ – buitengewone uitlevering zonder rechterlijke uitspraak – is door de Amerikanen vaak gebruikt om gevangenen voor verhoor over te brengen naar gevangenissen in landen waar gemarteld wordt.

Madni (31) kwam vorig jaar vrij uit Guantánamo Bay, waar hij zes jaar had doorgebracht. In 2002 was hij gearresteerd in Indonesië op verdenking van terreuractiviteiten. Onderweg naar Egypte tankte het toestel op Diego Garcia, Brits grondgebied in de Indische Oceaan. De VS hebben daar een vliegveld.

Madni, van Pakistaanse oorsprong, zegt dat hij tijdens de vlucht geketend was en in een houten kist was gestopt. In Egypte, vertelde hij aan de BBC, kreeg hij elektrische schokken in zijn knieën en werd hij gedrogeerd. „Ze vroegen of ik Osama Bin Laden kende.” Zijn ondervrager was een Amerikaan, weet Madni zeker.

Reprieve verwijt de Britse regering de kop in het zand te steken. Diego Garcia is Brits territorium, dus is Groot-Brittannië verantwoordelijk voor wat daar gebeurt, aldus Clive Stafford-Smith van Reprieve.

Madni kampt nog steeds met de psychische en fysieke gevolgen van de marteling, zegt Stafford-Smith. Begin dit jaar gaf Buitenlandse Zaken toe dat er mogelijk misdrijven hebben plaatsgevonden in verband met de CIA-vluchten. Maar meer weten we niet, aldus het ministerie.

Daar gelooft voormalig schaduwminister van binnenlandse zaken David Davis (conservatief) helemaal niets van. Eerder deze maand maakte Davis, gedekt door zijn parlementaire onschendbaarheid, openbaar hoe MI5 en de Britse politie betrokken waren bij de marteling van Al-Kaida-kopstuk Rangzieb Ahmed in Pakistan, in 2005. Tot Davis’ onthulling bleef die informatie binnenskamers, tijdens geheime hoorzittingen over de zaak Ahmed. In een dramatisch betoog in het Lagerhuis beschuldigde Davis de Britse Labourregering van het ’outsourcen van martelen’. De Britse inlichtingendienst zou de ondervraging van Ahmed hebben ’uitbesteed’ aan de Pakistaanse inlichtingendienst ISI: ze lieten hem naar Pakistan vliegen, en tipten de politie daar. Zijn ondervragers, met een Brits vragenlijstje in de hand, ranselden hem af en trokken hem drie vingernagels uit.

Zo zijn er, volgens Britse veiligheidsdienstenbronnen, nog meer Britten die in Pakistan, Afghanistan, Bangladesh en noord-Afrika op hardhandige wijze zijn ondervraagd en waarbij Britse overheidsfunctionarissen op zijn minst in de buurt waren of anderszins betrokken. Jamil Rahman, een Britse ambtenaar die nooit daadwerkelijk is aangeklaagd voor terreurdaden, stelt dat enkele MI5-medewerkers overduidelijk aanwezig waren bij zijn mishandeling door Bengaalse agenten.

Binyam Mohamed, evenmin ooit aangeklaagd, kreeg bezoek van twee Britten toen hij in Pakistan een week lang met een leren riem om zijn vuisten was opgehangen. Na hun bezoek hielden de martelingen op, aldus Mohamed. De Britten maakten zich in zijn geval ook schuldig aan betrokkenheid bij CIA-vluchten: na Pakistan werd Mohamed naar Marokko gevlogen, waar MI5 hem ondervroeg. Er waren uitwisselingen tussen MI5 en de Amerikanen over de verdachte.

Shaker Aamer, nog steeds in Guantánamo Bay, rept van een MI5 of MI6-medewerker die getuige was van zijn marteling door Amerikaanse agenten in Afghanistan in 2002.

De vraag hoever de betrokkenheid van de MI’s gaat, is slechts het begin. Het is, meent Reprieve, hoogst onwaarschijnlijk dat deze opereerden zonder dat de hoogste autoriteiten ervan wisten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden