Brexit

Britse rechter: parlement moet beslissen over Brexit

Volgens Gina Miller, een van de eisers, hoort een debat over een Brexit in een onafhankelijk parlement gevoerd te worden. De rechter is het daarmee eens. Beeld EPA
Volgens Gina Miller, een van de eisers, hoort een debat over een Brexit in een onafhankelijk parlement gevoerd te worden. De rechter is het daarmee eens.Beeld EPA

De Britse regering mag het vertrek uit de Europese Unie niet in gang zetten zonder toestemming van het parlement. Dat heeft het Britse gerechtshof, de High Court, vandaag geoordeeld.

De machtsbalans tussen de Britse regering en het parlement stond centraal in de zaak. De regering was van mening dat de Brexit een taak van de regering is. Zij zou niet met het parlement hoeven te overleggen over het in gang zetten van het vertrek uit de EU. Tegenstanders van de Brexit die de zaak begonnen, stelden dat de regering daar de expliciete toestemming van het parlement voor nodig heeft. In juni stemde 52 procent van de Britten tijdens een referendum voor een Brexit, terwijl hier in het parlement geen meerderheid voor was.

Premier May beriep zich op het koninklijk voorrecht. Dit gezag berustte in het verleden bij de koningin, maar is in de praktijk doorgegeven aan politici. Het maakt het mogelijk om zonder het parlement te besluiten over zowel kleine als grote zaken, van de uitgifte van paspoorten tot het beginnen van een oorlog. In het verleden was het voorrecht ook van toepassing op besluiten over internationale verdragen.

Tegenslag

De rechtbank heeft de regering vandaag in het ongelijk gesteld. Drie rechters bepaalden dat de regering niet het recht heeft om de Brexit in gang te zetten. De uitspraak is een forse tegenslag voor de regering, die in beroep gaat tegen het besluit. Dat beroep wordt begin volgende maand behandeld door de Supreme Court, de hoogste rechtbank in Groot-Brittannië.

De regering reageerde teleurgesteld op de uitspraak: "Het land heeft gestemd om uit de EU te stappen in een referendum dat was goedgekeurd door het parlement. De regering is vastberaden om dat resultaat te respecteren'', zei minister van Handel Liam Fox. Door de uitspraak is volgens Fox een belangrijke en complexe juridische situatie ontstaan.

Vertrek

Premier May liet vorige maand weten dat zij de Brexit nog voor april 2017 officieel in gang wil zetten. Die planning wil zij niet in de war laten schoppen door de uitspraak van vandaag, liet een woordvoerder weten.

De spelregels voor een vertrek uit de EU zijn vastgelegd in artikel 50 van het Verdrag van Lissabon. Hierin staat dat een land dat uit de unie wil stappen, dit formeel moet aangeven bij de Europese Raad, dus de EU-top en de leiders van de andere lidstaten. De partijen moeten dan in twee jaar regelen hoe ze verder gaan. Lukt dat niet, dan vervalt in beginsel het lidmaatschap van het land dat weg wil. Dat zou betekenen dat het Verenigd Koninkrijk uiterlijk in 2019 zou verlaten.

Maar zo ver hoeft het niet te komen, zei lord Kerr, de auteur van artikel 50. Volgens hem kan een land tijdens de onderhandelingen over het vertrek besluiten om toch bij de EU te blijven. "Je kan van gedachten veranderen terwijl het proces al is begonnen", vertelde hij aan de BBC. "Als een land gedurende die periode besluit om toch te blijven, zou iedereen wel ontstemd zijn vanwege de tijdsverspilling. Er zou misschien ook een politiek offer geëist worden, maar juridisch gezien zou niet geëist kunnen worden dat je vertrekt."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden