Groot-Brittannië

Britse premier Johnson kondigt aftreden aan. ‘Ik ben trots op wat ik bereikt heb’

Premier Johnson, woensdag in het Britse Lagerhuis. Beeld Reuters
Premier Johnson, woensdag in het Britse Lagerhuis.Beeld Reuters

De Britse premier Boris Johnson bevestigt zijn vertrek. Hij blijft aan als regeringsleider tot zijn Conservatieve Partij een nieuwe partijleider heeft gekozen, zei hij in een verklaring op Downing Street. Johnsons aftreden komt nadat ontevreden regeringsleden zich tegen hem keerden en massaal ontslag namen.

Yara van Buuren

“Niemand is onvervangbaar in de politiek”, zei Johnson bij een toespraak voor zijn ambtswoning donderdagmiddag. Toch doet het hem pijn om ‘de beste baan ter wereld’ op te moeten geven, verklaarde hij. De oud-premier zei de afgelopen dagen te hebben gevochten om zijn functie te behouden. “Ik zag het als mijn taak en plicht om als premier door te blijven gaan.”

In zijn speech sprak Johnson over wat hij als premier bereikt heeft. Zo benadrukte hij dat hij er trots op is dat hij destijds door een grote groep kiezers werd verkozen, en dat hij de brexit voor elkaar kreeg. Daarnaast zei Johnson dat hij het Verenigd Koninkrijk goed door de coronapandemie heeft weten te loodsen, en dat het land een sterke koers heeft gevaren in de oorlog in Oekraïne.

Ook bevestigde hij in de toespraak aan te willen blijven als regeringsleider, totdat zijn Conservatieve Partij een nieuwe partijleider heeft gekozen. Dat proces kan volgens Johnson direct van start gaan. Volgende week worden daar verdere details over gedeeld.

Kritiek op collega’s

Opvallend is dat Johnson in zijn speech niet sprak over de fouten en tekortkomingen die ertoe hebben geleid dat zijn partij het vertrouwen in hem verloor. Johnson zou de afgelopen dagen geprobeerd hebben zijn collega’s ervan te overtuigen dat hij beter kon aanblijven, gezien de behaalde resultaten en het grote mandaat van de partij. Johnson zegt te betreuren dat dit niet is gelukt.

Dat heeft volgens Johnson te maken met het sterke kuddegedrag van zijn partijleden. Vrij vertaald zei de oud-premier: “Het kudde-instinct in Westminster is erg krachtig. Wanneer de kudde zich verplaatst, volgt de rest.”

Die uitspraak wordt op Twitter flink bekritiseerd. Zoals door oud-BBC correspondent Jon Sopel.

Aandringen op aftreden

Woensdagavond zou een speciale delegatie van het kabinet Johnson al gevraagd hebben om af te treden. De directe aanleiding hiervoor was het schandaal rond het parlementslid Chris Pincher. Die moest opstappen na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Later bleek dat Johnson al wist van deze beschuldigingen, maar Pincher toch benoemde tot een van de leiders binnen de Conservatieve parlementsfractie.

Ook hierom raakte Johnson meermaals in opspraak. Maar na het nieuws over Pincher stelden meerdere partijgenoten dat de Britse premier niet meer in staat zou zijn om de Conservatieve Partij en het land te leiden. Binnen 48 uur dienden ongeveer vijftig leden van de regering hun ontslag in. Nooit eerder in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk stapten zoveel ministers in korte tijd op.

Minister voor Noord-Ierland Brandon Lewis stelt in zijn afscheidsbrief dat hij zijn integriteit niet op het spel kan zetten om de huidige politieke situatie te verdedigen. ‘Het is duidelijk dat onze partij, parlementaire collega’s, vrijwilligers en het hele land beter verdienen’, stelt de politicus.

Johnson trad in 2019 aan als premier, nadat zijn voorganger Theresa May was opgestapt omdat het haar niet lukte om het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie te loodsen. Hij was daarna het onderwerp van meerdere schandalen, waaronder een die bekendstaat als ‘partygate’. Johnson werd net als een aantal van zijn medewerkers beboet voor het overtreden van coronaregels.

Reacties op het vertrek van Johnson

Voormalig Britste premier John Major vindt dat Boris Johnson direct moet opstappen. In een brief schrijft hij dat het onverstandig zou zijn als de premier langer aanblijft, zeker nu hij de steun van het kabinet, de regering en zijn parlement heeft verloren. ‘Dat is onmogelijk houdbaar’, schrijft Major.

Eerder vanmorgen spraken meerdere Britse conservatieven zich uit tegen het langer aanblijven van de premier. Zo zouden twee oud-ministers aan de Britse krant The Guardian hebben verteld dat zij vinden dat de ‘roekeloze’ Johnson nu gedwongen moet worden afgezet. Zij vinden het ‘te riskant’ als de premier tot aan de herfst zou aanblijven.

Minister van buitenlandse zaken Liz Truss schrijft in een tweet over het aftreden van Boris Johnson dat hij de ‘juiste keuze’ heeft gemaakt. Truss wordt gezien als een van de mogelijke opvolgers van de premier.

Het Kremlin in Moskou heeft uitgehaald naar de vertrekkende premier Boris Johnson. Nadat bekend werd dat Johnson af zou treden als leider van de conservatieve partij zei Dmitri Peskov, woordvoerder van Poetin, te hopen dat ‘meer professionele mensen’, in Groot-Brittannië aan de macht zullen komen. “Johnson mag ons niet, en wij mogen hem ook niet”, zei Peskov.

Volgens de vanmorgen opgestapte minister van wetenschap, George Freeman, is alleen het vertrek van de premier niet voldoende. In een tweet schrijf hij dat Johnson zijn excuses moet aanbieden aan koningin Elizabeth.

Lees ook:

De machtsstrijd begint nu: wie volgt Johnson op?

De Britse premier Boris Johnson stapt op en de machtsstrijd brandt los tussen zijn mogelijke opvolgers. Wie maken de meeste kans?

Oud-correspondent Tim de Wit: ‘Nu houdt Boris Johnson de eer nog aan zichzelf’

Tim de Wit was tot zomer vorig jaar correspondent in het Verenigd Koninkrijk, onder andere voor Trouw. In zijn boek Wankel Koninkrijk beschrijft hij hoe het al langer piept en kraakt bij de Britse overheid.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden