Britse premier in het nauw door Libische lofzang

Premier Brown had ’vriend’ Kadafi nog zo gevraagd de Lockerbie-dader stilletjes te ontvangen. Maar Kadafi bedankte Brown uitbundig.

De Libische leider Moammar Kadafi heeft dit weekeinde nog wat olie op de vlammen gegooid. Terwijl de Britse regering volhoudt dat Londen geen druk heeft uitgeoefend om de Libiër Abdel Basset al-Megrahi vrij te laten, besloot Kadafi de Britse premier Brown hartelijk te danken voor zijn hulp.

Zowel de Britse als de Schotse regering ontkent dat zij met Libië een akkoord over de vrijlating hebben gesloten om de Britse contracten over de olie- en gasvoorraden in Libië veilig te stellen.

De Schotse minister van justitie, in wiens handen de beslissing formeel lag, besloot donderdag de Libiër om humanitaire redenen vrij te laten. Megrahi heeft prostaatkanker en zou nog drie maanden te leven hebben. Hij is als enige veroordeeld voor de aanslag op het PanAmtoestel boven Lockerbie in 1988, waarbij 270 mensen omkwamen - onder hen 189 Amerikanen. Hij werd tot 27 jaar veroordeeld, waarvan hij er acht heeft uitgezeten.

Kadafi bedankte Brown, ’mijn vriend’, voor zijn tussenkomst bij de Schotse regering om Megrahi te laten gaan. Hij richtte ook een woord van dank aan koning Elizabeth en prins Andrew.

Ondanks de Britse en Schotse smeekbedes alles zo geruisloos mogelijk te laten verlopen, wachtte Megrahi bij thuiskomst een heldenontvangst. Zaterdag werd er ook een grote feesttent voor zijn huis geplaatst. Londen overweegt nu uiting te geven aan zijn verbolgenheid door een bezoek van prins Andrew ter gelegenheid van de veertigste verjaardag van het regime van Kadafi af te zeggen. Andrew heeft de afgelopen jaren al twee keer Libië bezocht, om de handel tussen beide landen te bevorderen.

Brown heeft zich met de vrijlating van Megrahi - en vervolgens diens heldenontvangst - ook de woede op de hals gehaald van de de Amerikanen. Het hoofd van de FBI laakte dit weekeinde het besluit als een aanfluiting voor het recht. Binnen de Britse Labour klonken verontruste stemmen dat Brown de relatie met de VS op het spel had gezet.

Washington had tevoren al zware druk uitgeoefend Megrahi niet vrij te laten. Nabestaanden van de slachtoffers in de VS noemden het volkomen onacceptabel. Kadafi vergeleek op zijn beurt die kwaadheid met de Libische verontwaardiging over de veroordeling van Megrahi, die naar eigen zeggen onschuldig is. „Hebben wij soms geen gevoelens? Zijn wij soms ezels en zij mensen?”

Op verschillende Amerikaanse websites wordt intussen opgeroepen tot actie tegen Schotland, dat formeel het besluit heeft genomen. Die voorgestelde actie varieert van het boycotten van de Schotse whisky tot en met een toeristenboycot. Dat kan pijnlijk zijn, want jaarlijks verdient Schotland ongeveer 300 miljoen euro aan de Amerikaanse toeristen.

Het ministerie van buitenlandse zaken in Londen sprak dit weekeinde de verklaringen tegen van de zoon van Kadafi dat „in alle commerciële contacten met Groot-Brittannië over olie en gas de vrijlating van Megrahi een punt op de agenda was”. Maar Downing Street leek alle aantijgingen over de directe bemoeienis van Londen zelf in de hand te werken door een brief vrij te geven die op de dag van de vrijlating was verstuurd. In die brief aan Kadafi wordt niet alleen aangedrongen de gebeurtenis ’low profile’ te houden, maar wordt ook verwezen naar een ontmoeting tussen Brown en Kadafi zes weken geleden tijdens de top van de G-8, waarin de vrijlating besproken is. De brief begint met ’Beste Moammar’ en eindigt met de wens voor een ’goed ramadan’, de islamitische vastenmaand.

Britse bedrijven als BP hebben de afgelopen jaren vette contracten met Libië gesloten, nadat Browns voorganger Tony Blair het voortouw had genomen bij het herstel van de betrekkingen tussen het Westen en het Noord-Afrikaanse land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden