Britse misrekening bij de brexit: de Ieren zijn niet langer nederig

De Ierse premier Leo Varadkar en Theresa May, premier van Groot-Brittannië, vorig jaar juni tijdens een bijeenkomst in Londen. Beeld EPA

De Britten rekenden op Ierse meegaandheid in de brexit-onderhandelingen, maar de Ierse premier eist de beste deal voor zijn land.

Er is geen land in de Europese Unie waarvoor zoveel op het spel staat als Ierland: de Ieren zullen het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU het hardst voelen omdat hun economie het meest verknoopt is met die van de Britten. Toch (of: daarom) stelt de regering van de Ierse republiek zich allesbehalve nederig op. Premier Leo Varadkar schroomt niet om stevig de confrontatie aan te gaan met de Britse premier May. Een gewaagd en uiterst risicovol onderhandelingsspel.

Sinds de Ierse minister-president vorig jaar aan de macht kwam, heeft hij er geen gras over laten groeien: vanaf dat moment waaide er een andere wind in Dublin. In de eerste plaats brak Varadkar met zijn achtergrond al met alle tradities. Hij is openlijk homoseksueel, een primeur voor een Ierse premier, en hij heeft een migratie-achtergrond. Hij is de zoon van een Indiase arts. 

Ook op het brexit-dossier was direct duidelijk dat hij brak met de strategie van zijn voorganger Enda Kenny. In een van zijn eerste grote speeches zei hij: “De Britten hebben dit zooitje veroorzaakt en het is niet mijn taak om met een oplossing te komen.”

Daarmee was de toon gezet. Het kan niet zo zijn, liet Varadkar blijken, dat de Ieren naar het pijpen van Downing Street dansen. 

Beeld Brechtje Rood

Waarderingscijfers

De normaal innige relatie tussen de beide landen is er sinds zijn aantreden niet op vooruitgegaan. Regeringsfunctionarissen in Londen zeiden onlangs dat “de relatie tussen Dublin en Londen in dertig jaar niet zo slecht is geweest”. Maar in Ierland zelf valt Varadkars toon goed: hij steeg flink in de peilingen. Zijn waarderingscijfers zijn de hoogste voor een premier in twintig jaar tijd.

Varadkar wil dat de EU zo min mogelijk toegeeft in de Noord-Ierse grenskwestie. Ofwel de Britten blijven zoveel mogelijk EU-regels volgen om de grens open te houden, ofwel de grens komt in de Ierse zee te liggen zodat Noord-Ierland wel in de interne markt kan blijven en de rest van het Verenigd Koninkrijk niet – twee opties die onbespreekbaar zijn voor Londen. Het is mede aan de harde Ierse opstelling te danken dat een doorbraak op dit struikelblok uitblijft. 

Tegenvaller voor May

Dat de Ieren de hakken in het zand zetten is een tegenvaller voor May. De Britten hadden aan het begin van de onderhandelingen gerekend op een meebuigend Ierland. Ga maar na: 40 procent van de Ierse voedselexport gaat naar Groot-Brittannië, bijna 20 procent van hun diensten verlenen ze aan Britten. En dan gebruiken de Ieren de Britse buur ook nog als doorvoerland voor 85 procent van al hun goederen die naar andere EU-landen gaan. 

Een slechte handelsdeal, kortom, zou funest zijn voor Ierland. Het Internationaal Monetair Fonds rekende voor dat de Ierse economie 4 procent krimpt als de onderhandelingen over brexit stuklopen. Dat zou voor een land dat zich net heeft hersteld van een zware crisis een enorme klap zijn. Niet verwonderlijk dat Enda Kenny, tot anderhalf jaar geleden nog premier, juist voortdurend toenadering zocht tot Downing Street. Hij manoeuvreerde zichzelf in de rol van bemiddelaar tussen Brussel en Londen.

Maar Varadkar gelooft dat zijn harde opstelling kan zorgen voor de beste brexit-deal voor Ierland. Probleem is: hij kan moeilijk meer terug. Als hij nu van koers verandert en de Britten alsnog te hulp schiet, dan maakt hem dat ongeloofwaardig. En aangezien hij een minderheidsregering leidt, heeft hij erg weinig speelruimte.

Lees ook:

De nieuwe Ierse premier maakt het de Britten niet gemakkelijk

Premier Leo Varadkar laat zich niet de mond snoeren door de Britten en voert campagne voor het homohuwelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden