Britse EU-burgers kunnen premier May een tik geven. Als ze gaan stemmen

Anti-Brexit-demonstratie voor het parlementsgebouw in Londen.Beeld REUTERS

Vandaag stemt Groot-Brittannië voor nieuwe gemeenteraden. Ook de drie miljoen EU-burgers in het land mogen naar de stembus. De oppositie hoopt dat juist die de Conservatieven zullen afstraffen. Vanwege de Brexit.

Guilherme Rosa maakt overuren de afgelopen weken. De sinds 2002 in Londen woonachtige Portugees trekt langs huizen, winkels, restaurants en cafés om campagne te voeren voor de gemeenteraadsverkiezingen in Londen vandaag.

In de eerste plaats voor Labour, zijn geliefde partij. Maar in de tweede plaats om EU-burgers naar de stembus te krijgen. "Dit is waarschijnlijk de laatste keer dat wij ons stemrecht in Groot-Brittannië kunnen gebruiken", zegt Rosa.

De zo'n drie miljoen EU-burgers in Groot-Brittannië mochten niet stemmen bij het Brexit-referendum in 2016 en ook bij landelijke verkiezingen zijn ze niet welkom in het stemlokaal. Maar bij lokale verkiezingen kunnen ze zich wel met het rode potlood uitspreken, al zal die mogelijkheid na de Brexit waarschijnlijk ook verdwijnen.

Zoveel leugens

Vandaar dat oppositiepartijen er veel aan hebben gedaan om juist deze groep kiezers naar de stembus te krijgen: in Londen alleen al wonen er een miljoen, genoeg om in sommige stadsdelen het verschil te maken.

"Gaat u stemmen?", vraagt Rosa in het Portugese restaurant Grelha D'Houlro aan de eigenaar. "Stemmen? Ik moet m'n zaak runnen", bromt Homero Morena onverschillig. Maar vraag je de restauranteigenaar naar de Brexit, dan gloeit hij van woede. "Ik woon hier al 24 jaar en ik ben nog niet eerder zo boos geweest als na het Brexit-referendum. Hoe Boris Johnson zoveel leugens kon vertellen, de Britten kon misleiden. Het is een schande."

Alleen had Morena niet de indruk dat lokale verkiezingen nou over de Brexit gaan. Dan stem je over de kwaliteit van de wegen, het aantal keren dat het vuilnis wordt opgehaald of de openingstijden van de supermarkt.

"Nee", zegt Rosa. "Het gaat om veel meer dan dat. Als we de Conservatieven veel pijn kunnen doen deze verkiezingen, heeft dat consequenties voor Theresa May. Deze kans om je stem te laten horen mag je niet laten liggen." Zo had Morena het niet bekeken. "Ik ga eens kijken waar mijn stemformulier ligt."

Little Portugal

Dat is waar het Portugese Labour-gemeenteraadslid het voor doet. In zijn eigen wijk Stockwell woont een enorme Portugese gemeenschap. In elke straat vind je wel een delicatessenzaak, een koffiebar of restaurant waar de Portugese vlag boven de etalage wappert. "Een op de drie inwoners in deze wijk is Portugees", zegt Rosa. "Ze noemen Stockwell daarom wel little Portugal. Tienduizenden zijn er tijdens de financiële crisis naar Londen gekomen, op zoek naar werk. En velen van hen wonen hier."

Hoe hard hij ook voor zijn zaak strijdt, tijdens zijn rondje door de buurt loopt ook de frustratie een paar keer hoog op. In koffiebar Lisboa stuit hij op vrouwen die geen woord Engels spreken. Ze zeggen niet te gaan stemmen en dat Brexit tot nu toe hun leven nauwelijks heeft beïnvloed. "Dit vind ik echt heel moeilijk", zegt hij even later. "Als je geen Engels spreekt, kun je je ook niet verdiepen in het Britse politieke systeem. Heb je geen idee wat het verschil tussen Labour en Conservatieven is. En het ergste is, het geeft Britten reden om te zeggen: zie je, die Portugezen integreren niet."

Hij vreest dat de opkomst van EU-burgers vandaag zal tegenvallen. "Ik merk het ook bij Oost-Europeanen, uit Polen of Roemenië, dat ze zich niet in de politiek verdiepen. Dit is zo'n mooie kans om de Conservatieven in Londen van de kaart te vegen. De partij die de Brexit veroorzaakte en ons leven moeilijk maakt. En ik zou erg teleurgesteld zijn als dat niet lukt."

Nederlandse kandidaat 

De Nederlandse Francisca Oxley (48) woont al achttien jaar in Groot-Brittannië. Nooit had ze zich kunnen voorstellen politiek actief te worden, maar de Brexit bracht daar drastisch verandering in. "Ik ging door emoties van machteloosheid, woede tot: ik moet iets doen."

Ze meldde zich aan bij de Liberaal-Democraten, de enige partij die zich openlijk tegen de Brexit blijft verzetten. Ze probeert gemeenteraadslid te worden in Thames Ditton, aan de westrand van Londen. Of EU-burgers deze lokale verkiezingen in het nadeel van de Conservatieven zullen beslissen, dat weet ze nog zo zeker niet.

"Je merkt dat Nederlanders, Duitsers, Fransen, de echte traditionele EU-landen veel meer met de EU hebben en meer geneigd zijn te gaan stemmen. Polen of Roemenen, die veel korter EU-lid zijn, hebben dat minder. En de Polen zijn de grootste groep EU-burgers in Groot-Brittannië."

Lees ook: Met Rudd verliest May haar menselijk schild
En weer zag Theresa May een minister verdwijnen. De vierde al, in een half jaar tijd. Maar niet eerder kleefde een ontslag van iemand uit haar kabinet zo aan haar persoonlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden