Britse Conservatieven beginnen congres, Labour steelt de show

AMSTERDAM - Premier John Majors Conservatieven, in Blackpool bijeen voor hun jaarlijkse partijcongres, staan voor een hachelijke onderneming: de Britse kiezer voor zich winnen. Die opgave is er niet eenvoudiger op geworden, nu hun parlementslid Alan Howarth is overgestapt naar het vijandige kamp van Labour.

WILS REBERGEN

Reclamemakers hadden geen betere stunt kunnen bedenken bij het lanceren van het verkiezingsprogramma van Tony Blairs 'nieuwe Labour': Arthur Scargill, militant vaksbondsleider en boegbeeld van het tradionele, linkse Labour, kondigt aan uit de partij te willen stappen, en de Conservatief Howarth steekt de vloer van het Lagerhuis over naar de oppositie. En dat allemaal aan de vooravond van het partijcongres van de Conservatieven.

Elk van beide gebeurtenissen betekent reclame voor Labour, maar van de combinatie gaat een wervende kracht uit waar reclamejongens van dromen. Scargill maakte met zijn opmerking duidelijk dat linkse traditionalisten als hij geen rol meer kunnen spelen binnen de partij, precies wat partijleider Blair wil overbrengen. De vakbondsleider zag geen verschil meer tussen Labour en de Conservatieven. Voor Howarth is Labour zelfs de ideale Tory-partij: een club die efficiënt wil regeren, gekoppeld aan sociale rechtvaardigheid. Is er meer nodig om ontevreden Conservatieve kiezers over de streep te duwen?

Verrader

Premier Major begon onmiddelijk met een campagne om de schade te beperken, noemde de stap van zijn voormalige staatssecretaris van onderwijs “onbelangrijk, hij vergist zich”. Partijgenoten schroomden niet de overloper uit te maken voor een verrader. Alles zal worden gedaan om te vermijden dat de naam van Howarth deze week in de conferentiehal in Blackpool valt, maar zeker is dat de publicitaire klap van dit weekeinde nog lang zal nadreunen.

De Conservatieven hoopten van hun congres een demonstratie van eenheid te maken. Na de verkiezing om het leiderschap in juli, waarin Major het opnam tegen John Redwood, leek de partij uit een diep dal te klimmen. In een jaar tijds verloren de Tories drie tussentijdse verkiezingen om een parlementszetel, en kregen een geweldig pak slaag bij lokale verkiezingen (in mei). In de peilingen liepen de Conservatieven een achterstand op van 30 tot 40 punten op Labour, maar deze zomer bracht licht herstel.

Na het geslaagde congres van de socialisten vorige week, zakken de Conservatieven echter weer terug. En met de stap van Howarth staat de schijnwerper weer op de verdeeldheid in de partij over belastingverlaging en snijden op de sociale voorzieningen plus een duidelijk anti-Europees beleid. Volgens de overloper zouden dertig tot veertig Conservatieven er over denken hem te volgen. Waarnemers achten dat onwaarschijnlijk, maar het zal Majors nachtrust niet ten goede komen.

De meerderheid van de Conservatieven in het Lagerhuis is nu geslonken tot zeven zetels, en zelfs tot vijf als de euro-scepticus Sir Richard Body zijn dreigement waarmaakt om tegen de regering te stemmen. Daarmee doemt het spookbeeld van vervroegde verkiezingen voor Major op. Want vier verloren tussentijdse verkiezingen om een parlementszetel zijn voldoende om de Tories van hun meerderheid te beroven.

De landelijke stembusgang moet uiterlijk in april '97 worden gemaakt, en Major heeft die tijd hard nodig om het geschonden imago van zijn regeringsploeg bij te spijkeren. Naar verwachting begint de premier deze week met het uitdelen van een paar cadeautjes (kleine belastingverlaging), en de komende maanden volgen nog meer leuke dingen voor de mensen. De verschillende ministers zullen in Blackpool een vloed van beleidsideeën uitstorten, die zij op aandrang van Major sinds deze zomer hebben verzameld. Vice-premier Michael Heseltine zal morgen een frontale aanval uitvoeren op Labour, gevolgd door minister van financiën, Kenneth Clarke, donderdag. Major zelf tenslotte zal op vrijdag onderstrepen waarom de Britten beter af zijn met een Conservatieve regering.

Kleren

De vraag is of het genoeg is om Labour te stoppen. Britse commentatoren constateren dat de socialisten zich voorlopig meester hebben gemaakt van het politieke midden. Het heeft geen zin voor de Conservatieven te klagen dat Labour daarvoor hun kleren heeft gestolen, want de kiezer vindt dat die kleding de socialisten beter staat. De Tories zullen met betere ideeën moeten komen om te overtuigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden