Britse coalitie is nog ver weg

amsterdam – - De leiders van de Britse Conservatieve partij en de Liberaal-Democraten, David Cameron en Nick Clegg, hadden amper verklaard dat ze een goed gesprek hadden gehad, of hun achterban roerde zich. De krant The Observer kreeg een geheim memo toegespeeld waarin de Conservatieve ’toekomstige’ minister William Hague uitweidt hoe hij zijn anti-Europa-beleid vorm zal geven. In zijn ’ontwerpbrief aan de premier’, geschreven vlak voor de verkiezingen, vertelt Hague dat hij de Europeanen zal vertellen dat „we nooit zullen meedoen aan de euro”, en dat hij reeds aan Brussel overgedragen zeggenschap naar Londen zal terughalen.

Het vervelende voor Cameron is dat de pro-Europese Clegg waarschijnlijk Europa niet eens op de agenda had gezet, maar er nu moeilijk omheen kan. De bron van de gulle gift aan The Observer moet dan ook gezocht worden onder de rechtervleugel van de Conservatieven, die vreest dat Cameron te veel water bij de wijn gaat doen. Menig rechtse Conservatief verwijt Cameron dat hij met een foute campagne de winst heeft verspeeld en te zeer leunt op zijn eigen vriendjes. Beoogd minister van defensie Liam Fox waarschuwde openlijk dat een Conservatieve regering er voor moest waken „zich te laten gijzelen’ door de eis van de LibDems het kiesstelsel te wijzigen.

Maar ook onder Cleggs Liberaal-Democraten rommelt het. Het Social Liberal Forum van de linkser georiënteerde Lib Dems trok zijn ’rode lijnen’, op sociaal en economisch terrein. Partijkopstukken maken er geen geheim van zich beter thuis te voelen in een Labour-coalitie.

Nick Clegg mag dan zijn gekroond tot ’kingmaker’, hij zit in een lose-lose situatie: elke keuze heeft meer nadelen dan voordelen. Hij had zich tijdens de verkiezingen verplicht eerst te praten met de partij die de meeste stemmen en zetels heeft behaald. Maar zijn partij en de Conservatieven verschillen in cruciale zaken. Clegg brengt er ook de toekomst van zijn partij mee in gevaar. Voor de LibDem stemmers met een voorkeur voor Labour is de vraag: zijn we een progressieve partij of gaan we het bed delen met de erfgenamen van Margaret Thatcher? De uitslagen in Londen zijn Cleggs rode vlag: in tal van districten waar de Conservatieven lokaal samen met de LibDems regeerden, won Labour.

De Lib Dems houden nog de deur open voor Labour. Maar ook daar zijn de hindernissen torenhoog, nog afgezien van het feit dat de Conservatieven zo’n pact zullen afschilderen als een coalitie van verliezers en verraad aan de kiezer. Browns plotselinge belofte om mee te werken aan een herziening van het kiesstelsel komt van een premier die dat zelf dertien jaar lang heeft tegengehouden.

Zo’n coalitie heeft voor een meerderheid ook nog eens de steun nodig van de kleinere partijtjes, elk met hun eigen eisen.

En dan zit er nog een probleem in Downing Street. In het veertig minuten durende telefoongesprek tussen Clegg en Brown zou de premier zijn uitgevallen toen Clegg zijn twijfel uitsprak of Brown wel de juiste man was om Labour te blijven leiden. Het is niet de eerste keer dat beide mannen botsen.

Binnen Labour zelf klinkt al langer dat Gordon Brown moet opstappen. Die roep wordt steeds luider, om zo alsnog de weg vrij te maken voor een coalitie met de LibDems.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden