Britse bibliotheek koopt 7de eeuws bijbelhandschrift

Een in leer gebonden handschrift van het Evangelie van Johannes is het oudste boek van Europa. De 1300 jaar oude bundel is voor 11 miljoen euro gekocht door de Britse Nationale Bibliotheek.

Omgerekend kost het meer dan 100.000 euro per pagina, maar daarmee is de Nationale Bibliotheek van Groot-Brittannië dan ook eigenaar geworden van het oudste bewaard gebleven boekwerk van Europa. Het 94 pagina's tellende 'St. Cuthbert Gospel' is een handschrift in het Latijn van het Evangelie van Johannes en dateert uit de zevende eeuw. Voor ongeveer 11 miljoen euro (9 miljoen pond) heeft de British Library het boekje van 10 bij 14 centimeter gekocht van de Jezuïetenorden in Groot-Brittannië.

Het boekje dankt zijn naam aan bisschop Cuthbertus van Lindisfarne, een van de belangrijkste middeleeuwse heiligen van Engeland en Schotland. In zijn grafkist werd het in rood leer gebonden handschrift in het jaar 1104 gevonden. Lang werd aangenomen dat het Cuthbertus' persoonlijke editie van het Johannesevangelie was, maar inmiddels gaan wetenschappers ervan uit dat het handschrift niet in het klooster op het eilandje Lindisfarne is vervaardigd, maar elders. Het zou na Cuthbertus' dood in 698 in zijn grafkist zijn gelegd, toen de bisschop werd bijgezet achter het altaar van zijn klooster.

Eeuwenlang bleef het boekwerkje daar bewaard, en overleefde het allerlei gesjouw met Cuthbertus' lichaam, dat door geestverwanten in veiligheid werd gebracht tijdens invasies van Vikingen in Engeland. Toen de grafkist in de twaalfde eeuw binnen de kathedraal van Durham verhuisde, kwam het handschrift tevoorschijn. Het bleef in de kerk bewaard totdat koning Hendrik VIII halverwege de zestiende eeuw alle goederen van de rooms-katholieke kerk in Engeland en van kloosters en congregaties in het land confisqueerde.

Daarop kwam 'St. Cuthbert Gospel' in handen van verzamelaars. Uiteindelijk werd het zo'n tweehonderd jaar later gedoneerd aan Stonyhurst College van de Jezuïeten. Dat gaf het boek in 1979 in langdurige bruikleen aan de British Library in Londen.

De Jezuïeten hebben nu geld nodig om hun gebouwen te restaureren en boden het handschrift daarom via veilinghuis Christie's te koop aan. De British Library kreeg een eerste recht van koop. De helft van het aankoopbedrag wist de bibliotheek zelf bijeen te brengen, de andere helft van het miljoenenbedrag komt van subsidies en particuliere giften.

Een woordvoerster van de Nationale Bibliotheek zei gisteren dat zij 'St. Cuthbert Gospel' als een van de belangrijkste boeken ter wereld beschouwt. "Als je kijkt naar deze kleine en ongelooflijk mooie kostbaarheid zie je het precies zoals de makers het in de zevende eeuw zagen. De schitterende band, de pagina's en zelfs het bindwerk zijn intact gebleven. Het boek verbindt ons daarmee rechtstreeks met onze voorouders."

Conservatoren en curatoren van de Nationale Bibliotheek zullen onderzoek doen naar de conditie van het zevende-eeuwse handschrift. Als die goed genoeg is zal het boek opengeslagen tentoongesteld worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden