Brinkhorsts dictatuur

In de DDR moest je een staatsvergunning hebben voor het houden van een konijn. De DDR was een dictatuur. Wie die wilde ontvluchten, werd doodgeschoten. Maar hoevelen durfden niet te vluchten en beëindigden zelf hun uitzichtloze leven?

Nederland is geen dictatuur. Als je een geit, schaap of pony wilt, legt niemand je een strobreed in de weg. En wie weg wil wordt niet met scherp beschoten. Maar beleid dat tot zelfmoord leidt wordt er in Nederland wel gemaakt. Zeker vier, maar misschien meer boeren (de precieze aantallen staan niet vast) hebben zelfmoord gepleegd in de laatste maanden. Hun bestaan was uitzichtloos geworden. Wellicht al door allerlei andere factoren. Maar de manier waarop minister Brinkhorst en zijn rekenmeesters de mond- en klauwzeerepidemie hebben bestreden, lijkt ze over de drempel van leven en dood geduwd te hebben.

Predikant Hans Bok uit Vaassen strijdt als een leeuw voor zijn mensen, de boeren in nood, van wie hij er persoonlijk veel kent. Bok is bang dat nog meer boeren landbouwgif, een touw of een voortrazende auto zullen gebruiken om uit het leven te stappen. Of dat er nog meer gehandicapt raken door een hersenbloeding of een hartinfarct.

Bok liet een onderzoek doen onder 116 boeren van wie vee werd gedood. Gewone boeren, die voor de markt produceren, en zogeheten hobbyboeren, mensen die wat geiten of koeien houden voor het plezier. De onderzoeksresultaten zijn ontluisterend: acute stress, depressies, suïcidale gedachten, slaapstoornissen, nachtmerries. Een reeks van psychische klachten die bij sommigen blijvend zullen zijn. Kinderen van wie het huisdier werd afgemaakt vertonen concentratie- en leerstoornissen.

Het rapport van Bok werd begin mei aan de rechter voorgelegd toen de boeren vochten voor hun kudden. Tevergeefs. ,,De rechter zag geen rechtsgrond het ruimen van de dieren te staken. Het betekent dat dit psychische leed niet opweegt tegen de materiële belangen''.

Boks oordeel over minister Brinkhorst, zijn ministerie en zijn adviseurs is vernietigend. ,,Door zijn Europese collegae is Brinkhorst op de schouder geklopt voor zijn mkz-beleid, maar dat beleid is wreed en onfatsoenlijk''. Het leed dat al is aangericht, kan niet meer ongedaan gemaakt worden. Maar luistert men naar Bok, dan krijgt men de indruk dat nieuwe doden en nieuwe zieken kunnen worden voorkomen. ,,Brinkhorst zou moeten aangeven dat hij in de Europese Unie zijn uiterste best zal doen voor een vaccinatiebeleid, zoals Nederlandse deskundigen van wereldformaat voorstaan, maar in plaats daarvan heeft hij aangekondigd dat als er weer mkz uitbreekt, de 'stamping out' nog rigoureuzer zal zijn. Dat betekent dat boeren die nieuwe koeien hebben gekocht en zich proberen te hechten, wat heel moeilijk is, geen enkel perspectief hebben.'' De dood lokt. ,,De suïcidale gedachten komen op door de innerlijke woede over een beleid dat men onmenselijk vindt. De boeren voelen zich onmachtig.''

Minister Brinkhorst (D66) vindt dat het landbouwbeleid rationeler moet. Maar de ratio krijgt alleen een kans in een veilige situatie. In een crisissituatie moet eerst emotionele en existentiële zekerheid worden geboden. Brinkhorst doet het omgekeerde. Bok: ,,Minister Brinkhorst is volstrekt stompzinnig en gestoord in de gevoelsverhoudingen''.

Toen de politiek en de boerenorganisaties indertijd vanwege het vele geld dat ermee te verdienen viel, besloten het vee niet in te enten, was Brinkhorst geen minister. Voor de gevolgen daarvan, mkz, is hij niet verantwoordelijk. Maar voor een beleid dat mensen zo wanhopig maakt dat zij de dood verkiezen boven het leven, wel. Als Democraat zou hem de onmacht die de wanhopige boeren voelen aan het hart moeten gaan. Of zou de 'D' van D66 eigenlijk staan voor Dictatuur?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden