Briljante zaal aan het Vrijthof Limburgs Symphonie Orkest akoestisch in de hemel, maar voor hoe lang?

MAASTRICHT - Het was nog maar een proefconcert, de eerste bespeling door het Limburgs Symphonie Orkest zaterdagavond van de nieuwe concert en theaterzaal aan het Vrijthof.

Maar de kloeke blazerspartijen in het symfonisch gedicht Les Preludes van Liszt, de even intense als intieme piano-partij in Bartoks derde pianoconcert en het volle symfonische pond van Tsjaikowski's vijfde symfonie maakten in een keer duidelijk dat er voor nog geen 24 miljoen gulden een briljante muziekzaal verrezen is in Maastricht.

"Het Staargebouw is nu al mijlen ver van ons af. Het is zoiets als spelen in de hemel toen we hier de eerste repetities hielden. We horen elkaar uitstekend op het podium; we kunnen nu klank maken en werken aan nuancering," zo reageert een violist uit het orkest op de vraag hoe het verschil is met de vroegere zaal van het orkest aan de andere kant van het Vrijthof, het Staargebouw.

Dat sfeerloze en akoestisch rampzalige complex gaat tegen de grond. Er komen zeer dure huizen; wie wil er immers niet wonen vlakaan een van de mooiste pleinen van Nederland? Aan de noordelijke gevelrij van dat Vrijthof is niet te zien dat er zo'n enorm cultuurcentrum is gebouwd. De historische gevel van het zogenaamde Generaalshuis, ooit het paleis van de militair gouverneur, later hoofdbureau van politie, dekt de nieuwbouw van architect Arno Meijs volkomen af.

Te nauw

De voordeur van het Generaalshuis blijkt op de eerste concertavond echter een te nauwe toegang te bieden aan de 900 bezoekers, de maximale capaciteit. Verheugde reacties bij de gemeentelijke zaaldirectie en bij de huurder, het Limburgs Symphonie Orkest, dat het publiek meteen zo toehapt. Na afloop als iedereen tegelijk de garderobe verlaat, raakt de doorgang naar buiten pas echt verstopt.

Deze fout in het circulatieplan weegt echter niet op tegen de kwaliteiten van het complex. Het Generaalshuis maakt er weliswaar deel van uit de foyers lopen over in roccoco-achtige zaaltjes - maar de nieuwe zaal staat als het ware los in de voormalige tuin. Je kijkt vanuit de omloop tegen de achtergevel aan, wat een binnen-buiten gevoel opwekt. De omgang voert naar de zaal, een comfortabel amfitheater, met hoog er in zwevend een balcon over de volle breedte (24 meter).

De eerste indruk is overweldigend door de hoogte van de zaal. Er heerst ruimte, en die constatering wordt bevestigd in de klankexpansie van het orkest als het symfonisch gedicht van Liszt zich ontplooit. Gezeten in het midden van het balcon voel ik me omvangen door het orkestgeluid, een ervaring die ik niet had bij de kennismaking met de Anton Philipszaal in Den Haag, en te weinig bij het Muziekcentrum Enschede of de Beurszaal in Amsterdam. Allemaal akoestisch ingericht door architect Peutz; ook in Maastricht adviseerde Peutz, maar het resultaat is beslist beter.

Ik heb de indruk dat de zaalbreedte hier gunstig werkt, want er is geen sprake van een 'schoenendoos'. Die breedte is dienstig voor de functie van theaterzaal (toneelopening van 16 meter), want ook toneel, ballet en opera zullen hier hun thuis vinden. Op 15 februari maakt Opera Zuid met 'La Traviata' er zijn entree.

Is de ervaring op het balcon dat de koperblazers de strijkers afdekken, later in de zaal luisterend naar de vijfde van Tsjaikowski, heeft het strijkorkest meer presentie en begrijp ik waarom dirigent Roberto Benzi het koper niet iets tempert; beneden is de balans in orde.

Toch verdient het Limburgse Orkest op grond van de kwaliteit en de ruimtelijkheid van zijn nieuwe zaal (waar het laat-romantische repertoire riant in past) een groter strijkorkest; in plaats van elf eerste en tien tweede violen zouden dat er zestien en veertien mogen zijn. Dan zou het strijkensemble met Gil Sharon als concertmeester minder nadrukkelijk en gepassioneerd hoeven spelen, en meer kunnen werken op verfijning en ritmische precisie. De voordracht van deze symfonie klonk echter indrukwekkend zangerig, met prachtige soli van klarinet, fagot en hoorn. Bovendien bleef het klankbeeld doorzichtig tot in de snelle figuren van Tsjaikowski's wals. Maar hoe lang mag dit orkest - na jaren van Staar-droefenis - van deze zaal genieten? De beleids-adviesaanvraag van de minister van wvc spreekt zelfs van opheffen. De hoofdkleur lila oogt dan ook als een vleugje rouw in deze sobere, maar comfortabele muziekzaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden