Briljante geesten zijn al aanwezig

Briljante geesten zouden in het kader van innovatie naar Nederland gehaald moeten worden (Trouw, 8 maart). Die briljante geesten zijn er echter al! Elke samenleving heeft namelijk per definitie mensen die bijzonder intelligent zijn, die potentieel excellente prestaties kunnen leveren. Dat dat nu niet voldoende gebeurt, is triest voor deze mensen én voor de maatschappij. Het verband tussen briljante geesten en excellente prestaties is echter niet eenvoudig.

Als we uitgaan van de verdeling van de IQ-scores in de gehele bevolking, dan scoort statistisch gezien 2,3 procent van de mensen uitzonderlijk hoog, namelijk meer dan twee standaarddeviaties verwijderd van het gemiddelde. Van hoogintelligente mensen menen we dat ze in principe ook hoogbegaafd kunnen zijn. Een hoogbegaafde is iemand die hoog gevoelig waarneemt, een rijk geschakeerd gevoelsleven heeft, snel en slim denkt, autonoom is, gedreven en nieuwsgierig en scheppingsgericht (Kooijman-van Thiel: Hoogbegaafd, dat zie je zó, 2008). Hoogbegaafden zijn ook intens levende en vaak creatieve mensen, die 'out of the box' kunnen denken. Wanneer van jongsaf aan bekend is dat ze hoogbegaafd zijn, krijgen ze onderwijs dat bij hen past, en ook, hopelijk, de begeleiding die bij hen past door ouders en leerkrachten. Dat is nu echter nog lang niet zo.

We zien dat een deel (alleen weten we niet welk deel) van de hoogbegaafde volwassenen thans worstelt met hun uitzonderlijke kenmerken. Ze voelen zich al jong eenzaam en hebben geen plezier in het lesaanbod dat ze op school krijgen. Dat maakt dat ze niet altijd gemotiveerd zijn om hogere opleidingen te volgen of af te ronden. Die opleidingen zijn te veel op de middelmaat gericht. Deze groep hoogbegaafden verliest de leermotivatie en wordt ongelukkig. Sommigen komen als cliënt terecht in de geestelijke gezondheidszorg. Degenen die wel opleidingen afronden, redden het ook niet altijd op het werk. Bijna overal zijn ze in de minderheid en voelen zich eenzaam. Sommigen krijgen door hun scherpe observatievermogen conflicten, terwijl ze de inhoud van het werk vaak belangrijker vinden dan hun eigen belang.

Om briljante geesten voor innovatie in te zetten is herkennen van deze mensen, liefst van jongsaf aan, nodig. Niet om ze klaar te stomen voor een door anderen uitgestippelde carrière, maar wel om de voorwaarden te scheppen waaronder hun kwaliteiten tot bloei kunnen komen. Maar ook zouden volwassen toptalenten veel meer herkend kunnen worden. Veel hoogbegaafden zijn helemaal niet bezig met presteren of excelleren. Veel hoogbegaafden zouden ook graag hun kwaliteiten effectiever willen inzetten, maar het lukt ze niet altijd. Als we hun briljante geesten willen gebruiken voor innovatie, dan zouden we wel eens anderen nodig kunnen hebben die als go-between fungeren tussen de hoogbegaafden en de plek waar hun briljante geest nuttig kan zijn. Dat wordt dan zeker een win-win-situatie.

Wie pakt de handschoen op om de toptalenten voor innovatie in Nederland te herkennen en hun kwaliteiten te laten bloeien? Deze talenten zijn er echt al!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden