Vak T

Briefjes in de sport: het heeft niet altijd een magische werking

Het briefje voor Virgil van Dijk Beeld NOS

Het was gewoon een stukje papier. Een velletje uit een schrift met geblokte lijntjes. Assistent Dwight Lodeweges gaf het aan Ronald Koeman, de bondscoach drukte het in de handen van rechtsback Kenny Tete.

Daarna nam 'het briefje', hoe klein in formaat ook, grote proporties aan. Op het stukje papier stond een nieuwe opstelling gekrabbeld. Het werd van speler op speler overgegeven, en daarna langs het veld gegooid. De belangrijkste boodschap: Virgil van Dijk moest naar voren. Hij deed dat en maakte de gelijkmaker tegen Duitsland. Allemaal dankzij 'het briefje'.

Het briefje had vrijdag de avond van Oranje gered. Koeman had de opstelling ook gewoon kunnen vertellen aan de dichtstbijzijnde speler. Maar dit leek hem, of eigenlijk zijn assistenten waar het vandaan kwam, praktischer in het korte tijdsbestek.

Illustere boekje van Reker

Na de wedstrijd lag het stukje papier er nog steeds, verlaten op het gras. Oud-international Rafael van der Vaart vroeg een NOS-redacteur om het te gaan zoeken. Daarna bracht het inmiddels beroemde briefje een nacht door op het nachtkastje van NOS-journalist Jeroen Elshoff. Naar verluidt zouden verschillende mensen al interesse hebben getoond in het documentje, maar assistent Lodeweges wilde het terug hebben.

Een vergelijkbaar briefje dat tijdens het WK voetbal in 2006 werd gebruikt. De Duitse keeper Jens Lehmann kreeg toen op papier de namen van de Argentijnse spelers die de strafschoppen zouden nemen. Lehmann hield er twee tegen, waardoor Duitsland de halve finale haalde. Het briefje werd later gevonden en geveild voor een miljoen euro.

Het illustere Boekje van Jan Reker was waarschijnlijk nog veel meer waard, ware het niet dat de oefenmeester het document bij een verhuizing in de open haard heeft gekieperd. Reker had informatie verzameld over 1500 tot 2000 penaltynemers. Het werd veelvuldig gebruikt. Hans van Breukelen stopte dankzij tips uit het boekje een Russische penalty in de EK-finale van 1988. Hij wist precies wat de favoriete hoek was van de tegenstanders. Het boekje was overigens geen boekje. Het was een kaartenbak.

Simpele aanwijzingen

Hulpbriefjes, -kaarten of -boekjes zijn er ook in het tennis. Andy Murray speelde drie jaar geleden op het ATP toernooi in Rotterdam in de kwartfinale tegen de Fransman Gilles Simon. Murray keek op een A4'tje met aanwijzingen. Het papier, dat later gevonden werd, laat zien dat tennis niet altijd een sport van hogere wiskunde hoeft te zijn. 

Op het papier stonden tien simpele aanwijzingen, twee keer genummerd tot vijf. Eén: wees goed voor jezelf. Twee: doe je best. Drie: wees krachtig met je benen. Vier: wees proactief tijdens punten. Vijf: focus op elk punt en het proces. Het lijkt allemaal zo simpel, net als de boodschap dat Van Dijk naar voren moest.

Op de achtergrond van het papier stond trouwens nog een uitgebreide boodschap van de fans van Murray. "Er zijn goede en slechte dagen in het tennis", schrijven ze, en "we weten hoe het voelt als iets verkeerd gaat. Maar je moet sterk blijven, nooit opgeven en in jouw drokmen blijven geloven. We geloven allemaal dat je snel de nummer één van de wereld bent."

De boodschap bleek niet dezelfde magische werking te hebben als het briefje van Koeman: Murray verloor voor het eerst in 13 keer van Simon.

Voor Jim Courier had lezen tijdens de pauze ook niet het gewenste resultaat. Hij speelde in november 1993 een wedstrijd tegen Andrei Medvedev en las tussen de pauzes het boek Maybe the Moon van Armistead Maupin. Had de Amerikaan 'gewoon zin in'. Ondanks vier matchpoints verloor Courier de wedstrijd in het eindejaarstoernooi van de ATP-Finals.

Beroemde briefjes, boekjes en a4'tjes

1.Het 'briefje' van Lodeweges
2.Het 'briefje' voor Lehmann
3.Het 'boekje' van Jan Reker

In de rubriek Vak T beschouwen sportredacteuren Fred Buddenberg, Kick Hommes en Eline van Suchtelen het sportnieuws uit de losse pols.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden