Brexitkamp drijft stuurloos richting 'Merkel-akkoord'

uittocht | ANALYSE | Boris Johnson was al weg en nu neemt ook Nigel Farage de benen. Het Brexitkamp blijft leiderloos achter. De kans op een compromis met Brussel wordt daarmee groter.

Zelden zorgde een verkiezingsuitslag voor zo'n slagveld onder de winnaars. Amper tien dagen na de overwinning van het Brexit-kamp zijn de twee prominente gezichten van de campagne - Boris Johnson en Nigel Farage - van het toneel verdwenen. De moeizame onderhandelingen die gaan komen, laten zij aan anderen.

Farage trad gisteren terug als leider van zijn nationalistische partij Ukip omdat hij vindt dat het werk erop zit: "Ik heb mijn aandeel geleverd". Dat leidde tot voorspelbaar woeste reacties van zijn politieke tegenstanders. Een beeldmontage van Farage en Johnson die lachend weglopen van een ontploffend gebouw werd grif gedeeld op sociale media.

Farage had hoe dan ook weinig kans gemaakt op een officiële rol bij de onderhandelingen over EU-uittreding. Daarvoor is zijn partij te controversieel en marginaal, al bleek hij nog zo'n stemmenmagneet bij het referendum. Maar velen hadden verwacht dat Farage vanaf de zijlijn zijn stempel zou proberen te drukken op het proces. Hij had van Brexit zijn levenswerk gemaakt de afgelopen twintig jaar. Zijn politieke carrière stond in het teken van een Brits vertrek uit de EU. Zonder Farage was dit referendum er hoogstwaarschijnlijk niet eens gekomen.

De 52-jarige politicus hielp het mogelijk maken door zijn imago als een vent van het volk te cultiveren en door controversiële campagnes, zoals de recente anti-immigratieposter waarin hij zichzelf had laten monteren in een foto van een stoet van vluchtelingen. Het maakte Ukip van een partij die vooral op de lachspieren werkte tot een formidabele tegenstander die de regerende Conservatieven richting het referendum kon duwen.

Oud-burgemeester van Londen Johnson en Nigel Farage waren de twee helften van de schaar die het Verenigd Koninkrijk losknipte uit de Europese Unie. Waar Johnson stond voor de liberale flank die een opener economie met minder regels beloofde, bewerkte Farage de nationalistische kant van het Leave-kamp met het tegenovergestelde vooruitzicht. Hij wilde de grenzen terug en de macht van multinationals inperken. Nu de moeilijke vraag aan de orde komt hoe die twee visies moeten worden verenigd, passen de beide boegbeelden.

Daarmee laten ze het toneel leeg achter. Degene die het land post-Brexit vorm kan geven, zal waarschijnlijk iemand zijn die tijdens de referendumcampagne op de achtergrond is gebleven. De grootste kanshebber om de nieuwe leider bij de Conservatieven te worden is Theresa May, minister van binnenlandse zaken. Zij stond zelfs aan de kant van Cameron tijdens dit referendum: tegen een Brexit.

Zonder Johnson en Farage wordt de kans erg klein dat de 17 miljoen Brexit-stemmers zich zullen herkennen in het eindresultaat. Een 'soft-Brexit', waarbij de gevolgen van de scheiding zo klein mogelijk worden gehouden, wordt waarschijnlijker.

Ook de ontwikkelingen in Brussel wijzen daarop. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie, de belangrijkste 'havik' die stelde dat de Britten dan maar zo snel mogelijk moeten vertrekken, ligt volop onder vuur. Vooral in Duitsland zou Junckers onverzettelijke houding kwaad bloed hebben gezet. In Londen wordt dan ook druk gespeculeerd dat May samen met de Duitse bondskanselier Merkel aan een compromis kan gaan werken. In Duitsland is die benadering al langere tijd bekend als 'merkelen'.

In een poging om zijn politieke schaduw vooruit te werpen, wees Farage gisteren al op de gevaren van een soft-Brexit. Hij waarschuwde dat zijn partij daar volop van zou profiteren. Die mogelijkheid is reëel. De tegenstelling tussen ontevreden burgers - de little people, zoals Farage ze noemt - en het politieke establishment verdwijnt bepaald niet met zijn vertrek als partijleider.

Vandaag 6

Britten zetten mes in winstbelasting

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden