Brexit schiet voor geen meter op

De Britse premier May en haar echtgenoot zijn op bezoek in Shanghai. Beeld Reuters

De onrust in Brussel neemt weer toe omdat Londen geen keuzes maakt over toekomstige handelsbetrekkingen. Volgende week is er een belangrijke overlegronde.

Een zucht van verlichting slaakte Brussel, minder dan twee maanden geleden nog maar. Het Verenigd Koninkrijk en de rest van de EU bereikten toen een principe-akkoord over de eerste fase van de brexit-onderhandelingen. Maar na de feestdagen en de kalme januarimaand neemt de onrust weer toe. Het benodigde vervolgoverleg is al die tijd geen steek opgeschoten, terwijl een volgende deadline rap nadert: de Europese top van 22 maart. “De opluchting over het december-akkoord is weg”, verzucht een nauw bij het brexit-proces betrokken ambtenaar in Brussel.

De tweede fase van de onderhandelingen tussen Brussel en Londen moeten gaan over de toekomstige handelsrelatie. Volgende maand zouden daarover al de eerste schetsen op tafel moeten liggen, een broodnodige tussenstap met het oog op een definitief akkoord in het najaar. Maar de EU-onderhandelaars hebben nog geen idee wat de Britten precies voor handelsrelatie willen. Dat is lastig onderhandelen. “We horen wisselende geluiden uit het VK, vooral via speeches”, aldus de betrokken ambtenaar. “Op politiek niveau is er geen enkel contact geweest.”

Hom of kuit

Volgende week is een nieuwe overlegronde gepland in Brussel (zie kader). Daar wil de EU hom of kuit hebben, anders keert de crisissfeer van eind vorig jaar weer helemaal terug, maar dan in het kwadraat. “Richting de zomer wordt het krap”, voorziet de Brusselse ambtenaar.

Afgelopen week viel vanuit de Britse regering een kakofonie van meningen te horen over de toekomstige handelsrelatie met de EU, terwijl premier Theresa May in China was om de basis te leggen voor goede bilaterale betrekkingen met dat land. Brussel stond erbij en keek ernaar, hoofdschuddend.

Minister Philip Hammond van financiën en staatssecretaris Greg Clark voor bedrijfsbelangen hebben zich uitgesproken voor aansluiting bij de Europese douane-unie, maar alleen voor goederen, niet voor diensten. Die unieke constructie zou betekenen dat een aantal breinbrekers makkelijker is op te lossen, vooral de kwestie-Ierland en het handhaven van soepele handelsstromen over het Kanaal. Voor de dienstensector, die veel belangrijker is voor de Britse economie, zou Londen dan wel vrijelijk handelsakkoorden kunnen sluiten met de rest van de wereld.

Ommezwaai

Maar staatssecretaris Liam Fox voor internationale handel gooide meteen een emmer koud water over dat voorstel, dat hoe dan ook een ommezwaai zou betekenen na May’s eerdere uitspraken over het volledig loslaten van de douane-unie. Volgens Fox kan Londen straks onmogelijk de via de Brexit begeerde onafhankelijkheid in het handelsbeleid veroveren als het zit vastgeklonken aan die Europese douane-unie.

De druk op May wordt nu enorm, zowel van haar partij- en kabinetsgenoten in Londen als van haar gespreksgenoten in Brussel. Volgens die laatsten wordt het nu toch echt tijd, ruim een jaar en zeven maanden na het brexit-referendum, dat de Britse regering iets coherents zegt over wat ze na die Brexit van de EU wil.

Ook over de beoogde overgangsperiode tussen de brexit-datum van 29 maart volgend jaar en (waarschijnlijk) 31 december 2020 is nog veel onzeker. May heeft twijfel gezaaid over de rechten van de EU-burgers in haar land tijdens die transitiefase. Daarin blijft wat de EU betreft alles zoals het is, alleen mogen de Britten dan in EU-verband nergens meer over meebeslissen.

Nieuwe ronde, nieuwe kansen

De hoofdonderhandelaar van de 27 EU-landen, Michel Barnier, is maandag in Londen voor een ontmoeting met zijn Britse evenknie, staatssecretaris David Davis. Dinsdag begint in Brussel een driedaagse ronde van vooral technische onderhandelingen tussen Britse en EU-vertegenwoordigers.

Die gaan voor een deel nog steeds over onderwerpen uit de eerste overlegfase, zoals de (grens)kwestie-Ierland en het toezicht op gemaakte afspraken.

De week wordt afgesloten met het belangrijkste agendapunt, op vrijdag: ‘Update VK over de toekomstige betrekkingen’. De EU hoopt dat Davis dan, daartoe geïnstrueerd door premier May, toelicht welke handelsrelatie Londen in grote lijnen voor ogen heeft.

Lees ook:

De Brexit zal aan beide kanten van het Kanaal grote schade opleveren als we de handen niet ineenslaan, betoogt Murk Muller, advocaat in Berlijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden