Breuk bij Franse socialisten valt niet meer te lijmen

President Hollande kan linkse socialisten en hervormingsgezinden niet verzoenen

President François Hollande moest deze week toezien hoe zijn partij uit elkaar viel. Zijn poging om oud-linkse socialisten en hervormingsgezinden bij elkaar te houden is mislukt.

Hij stond juist klaar om terug te slaan. Hollande, historisch impopulair, lanceerde twee weken geleden in een grootse tv-show een offensief. Het gaat goed met Frankrijk, zei hij. De economie leeft een beetje op, de werkloosheid daalt zowaar opeens. Dat is, aldus Hollande, te danken aan het beleid.

Het bleek vergeefse moeite. Deze week bereikte het staatshoofd een nieuw dieptepunt. Zijn regering, geleid door premier Manuel Valls, overleefde op een haar na een motie van wantrouwen die werd ingediend door - een uniek feit - de opstandige linkervleugel van zijn eigen partij. Hollande ontkwam aan een vernedering, maar de prijs is hoog.

Van een moedige hervorming van het arbeidsrecht - die onder andere voorziet in soepeler regels voor ontslag - blijft weinig over. Er ging de laatste weken onder druk van de kritiek zoveel water bij de wijn dat het resultaat een fletse indruk maakt. En ondertussen is de breuk tussen realo's en de hoeders van de zuivere linkse leer in de Parti Socialiste (PS) niet meer te lijmen zonder alle geloofwaardigheid te verliezen.

Hollande is er niet in geslaagd de PS, die voor een belangrijk deel de droom om een alternatief te bieden voor de vrije markteconomie nooit op wilde geven, te moderniseren. Hij veroverde in 2012 het Elysée met een campagne waarin hij de oorlog verklaarde aan 'de financiële wereld'. Maar daarna verruilde hij die gloedvolle retoriek pragmatisch voor een sociaal-liberaal beleid waarin de noden van het bedrijfsleven centraal staan. Dit 'verraad' wordt hem niet vergeven.

'Velen van ons voelen zich niet op hun gemak met macht', zo vatte premier Valls de kern van het probleem van links in Frankrijk samen in het blad Society. 'Als het je alleen te doen is om principes, krijg je het moeilijk als je moet regeren.'

Terwijl al weken beelden van protesten, stakingen en vernielingen het aanzien van Frankrijk bepalen, beweegt de PS zich aldus ruziënd richting een electorale afgrond. Hollande maakt volgens peilingen geen enkele kans bij de presidentsverkiezingen van 2017.

Minister van economie Emmanuel Macron is een mogelijke kandidaat als Hollande gedwongen wordt zich terug te trekken. Macron, die zijn land wil verzoenen met de mondialisering, zal naar verwachting niet tegen Hollande in het strijdperk treden. Daarvoor is hij te veel verbonden met zijn mentor, die hij nog maar een paar jaar geleden alleen van adviezen voorzag.

Vanwege zijn liberalisme is Macron onacceptabel voor een grote meerderheid van het partijkader. Maar hij heeft het voordeel dat hij het goed doet in de peilingen: met hem zijn in 2017 nog niet alle kansen verkeken.

Ondertussen loopt ook ex-minister Arnaud Montebourg zich warm. Deze ex-minister, de voorganger van Macron, hoopt dat hij het kamp van het 'echte links' kan gaan leiden. Hij heeft hier het profiel voor, meent hij: Montebourg pleit voor een 'intelligente vorm van protectionisme'.

En terwijl Macron graag zegt dat de toekomst van Frankrijk in Europa ligt, keert Montebourg zich tegen 'de dictaten' van de Europese Commissie.

Beiden zullen rekening moeten houden met Valls. Valls verschilt qua visie op de economie niet van Macron. Maar hij heeft veel meer oog dan Macron voor de zorgen van veel Fransen over immigratie en islam, een onderwerp dat ook Montebourg uit de weg gaat.

Arnaud Montebourg, protectionist

Flamboyant en een begenadigd spreker is Arnaud Montebourg (53) zeker. Een hoge dunk van zichzelf heeft hij ook. Net als François Mitterrand klimt hij elk jaar met Pinksteren in het gezelschap van een groepje getrouwen naar de top van een hoge rots in de Bourgogne om daar zijn gehoor toe te spreken. Zijn manier om te laten zien dat het lot voor hem iets groots in petto heeft. Hollande koos hem als minister van economie, maar loosde hem in 2014 toen hij een staalfabriek in Lotharingen wilde nationaliseren. Dankzij Montebourg dreigden internationale investeerders het idee te krijgen dat Frankrijk een onveilige plek was geworden.

Emmanuel Macron, globalist

'Die bankier', zo noemen zijn vijanden hem vaak. Emmanuel Macron (37) werkte een tijd voor de zakenbank Rothschild & Cie, waar hij de overname van de voedingstak van farmaciebedrijf Pfizer door Nestlé begeleidde. Ervaring met het grootkapitaal geldt bij links in Frankrijk niet als aanbeveling, in tegendeel. Maar buiten de partij rijst de ster van Macron, vooral onder kiezers op rechts en in het centrum. Hij nam van premier Manuel Valls - ingekapseld in zijn positie van regeringsleider - de positie van provocateur over. Zo zei hij dat de 35-urige werkweek en de vermogensbelasting - beruchte Franse uitzonderingen - hun langste tijd hebben gehad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden