Brengt het stakingsverbod bij VDL Nedcar de rechten van werknemers in gevaar?

Een staking bij VDL eind 2018. Beeld ANP

De vakbonden vrezen dat stakers minder rechten hebben nu de rechter hun actie bij autofabrikant VDL Nedcar verbiedt. Deskundigen zijn minder pessimistisch. 

Het stakingsrecht is in het geding, klaagden vakbonden woensdagavond direct nadat de rechter de staking bij autofabrikant VDL Nedcar verbood. Daarmee stelt de rechter de belangen van de klant boven die van de werknemer, aldus de FNV. Wij leggen ons niet neer bij deze inperking van het stakingsrecht, kopte het CNV in een persbericht. Maar is de stakingsruimte van werknemers nu daadwerkelijk ingeperkt?

Barend Barentsen, hoogleraar sociaal recht aan de Universiteit Leiden, kan het niet met zekerheid zeggen. De afgelopen vijf jaar zag hij het niet vaak gebeuren: een bedrijf dat een staking wist te voorkomen vanwege de financiële schade die het zou lijden. “Meestal zei de rechter dan: Schade is inherent aan het staken. Werkgever, u kunt dit lijden.” Bij Jumbo, maar ook bij diverse openbaarvervoerbedrijven was dit het geval. Ondanks de miljoenen euro’s aan schade gingen de stakingen onverstoord door.

Niet bij VDL dus. Het bedrijf gaf aan de deuren te moeten sluiten als werknemers het werk neerlegden. In dat geval staat er 6000 man op straat, aldus het bedrijf. “Ik kan de realiteitswaarden van deze dreiging moeilijk inschatten”, zegt Barentsen hierover. Moet de fabriek van VDL Nedcar daadwerkelijk binnenkort dicht, dan is het stakingsrecht niet in het geding. “Maar als later blijkt dat het anders ligt, hebben de vakbonden wel een punt. Andere bedrijven gaan dit ook proberen, stappen ook naar de rechter om een staking te voorkomen.”

Per zaak bekeken

Volgens stakingshistoricus Sjaak van der Velden hoeven andere werkgevers in de metaalsector zich absoluut niet rijk te rekenen. Dat bij VDL het staken is verboden, betekent niet dat andere bedrijven nu meer kans maken een staking in hun bedrijf van tafel te vegen. “Zo werkt het niet. De rechter bekijkt het per zaak. Ik kan me niet voorstellen dat er door deze uitspraak ineens minder gestaakt wordt.”

Opmerkelijk is het stakingsverbod bij het in het Limburgse Born gevestigde VDL overigens niet, zegt Van der Velden. “In december oordeelde de rechter ook al dat een staking een bedrijf onevenredig zou schaden. Dat was bij PostNL. Vlak voor de kerstperiode. Kerstkaarten zouden dan niet verstuurd kunnen worden.” Maar, zeggen Barendsen en cao-expert Henk Strating, de afgelopen jaren oordeelde de rechter toch vaker in het voordeel van de stakers. Een verbod kwam er vaak alleen als de veiligheid van burgers in het geding was, of als er derden werden getroffen. Zo wijst Barendsen op chemiebedrijven die op ontploffen staan op het moment dat werknemers op een ongunstig moment het werk neerleggen.

Veel invloed zal de uitspraak niet hebben op de toch al vastgelopen cao-onderhandelingen in de metaalsector. “Dit is één rechter met één uitspraak over één staking. Daar kun je geen algemene conclusies aan verbinden”, zegt Strating.

Heel specifiek

Ook Barendsen en Van der Velden zijn van mening dat de casus van de autofabrikant wel heel specifiek is om van invloed te zijn op verdere onderhandelingen. Barendsen: “Of VDL moet van grote invloed zijn bij de onderhandelingen die plaatsvinden. Maar bij veel bedrijven gaan de argumenten die VDL aandroeg niet op.”

Vakbonden bezinnen zich hoe dan ook op een vervolgstap. CNV rept in zijn persbericht over de mogelijkheden van een bodemprocedure. Aan de estafettestakingen van de afgelopen acht maanden lijkt op de korte termijn in ieder geval geen eind te komen.

Estafettestakingen

Werkgeversorganisatie FME en vakbonden FNV, CNV, De Unie en VHP2 zijn al sinds het voorjaar met elkaar in gesprek over een nieuwe cao in de metalektro. Al sinds juni zijn er estafettestakingen. Diverse gesprekken tussen de werkgevers en werknemers liepen stuk op zaken als de hoogte van de loonsverhoging, het verstrekken van vaste contracten en een regeling voor metaalarbeiders op leeftijd,een zogeheten generatiepact.

Lees ook: 

Rechter verbiedt werkonderbreking bij Nedcar, elders in de metaal gaan stakingen gewoon door

De rechter geeft autofabrikant VDL Nedcar gelijk. De staking die vandaag plaats zou vinden, is ‘onverantwoord‘ en wordt verboden.

Vetes maken de cao-onderhandelingen in metaal tot gebed zonder end

Grote kans dat er opnieuw stakingen uitbreken in de metaal. Door stijfkoppigheid van cao-onderhandelaars aan werkgevers- en werknemerszijde komen partijen niet tot afspraken. ‘Ze lijken elkaar niets te gunnen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden