Breng de houtwallen en achterommetjes terug

Ruilverkaveling vernietigde eeuwenoud landschap met heggen en kerkepaadjes. Waarom dit instrument niet gebruiken om de oude situatie te herstellen?

Ruilverkaveling, alleen al het woord heeft decennia lang bij natuurbeschermers de nekharen overeind doen staan. Ruilverkavelingen vernietigden het eeuwenoude cultuurlandschap met zijn heggen, houtwallen, poelen, bloemrijke weilanden en achterommetjes. Toch pleiten wij voor de terugkeer van de ruilverkaveling, want we hebben een groene ruimte nodig die voldoet aan de wensen van de samenleving, en dat is nu niet het geval.

We staan anno 2007 voor de opgave om het landschap aan te passen aan de wensen van de samenleving. Nederland is nu rijker en we hebben meer vrije tijd. En deze vrije rijd willen wij doorbrengen in de groene ruimte. Daarvoor hebben we natuurlijk de bossen van de Veluwe, maar dat is voor het weekend en de vakantie. Vooral in de Randstad is in de directe woonomgeving van de grote steden echter geen bos aanwezig maar agrarisch landschap.

Maar helaas, daar zijn alle achterommetjes en kerkepaadjes waar we tegenwoordig zo graag een ommetje zouden maken verdwenen door het strakke lijnenspel. Nieuwe ruilverkavelingen zouden ook kunnen worden ingezet om het landschap toegankelijker maken en te verfraaien. Bijvoorbeeld met houtwallen, lanen, knotwilgen, mooie slootkanten en wat alles wat ooit was en nu node wordt gemist. En uiteraard moet de boer voor het beheer van al dit schoons een vergoeding krijgen.

En dat brengt ons op het tweede grote voordeel van de ruilverkaveling. We moeten ook nog veel natuur aanleggen. Nederland werkt al meer dan vijftien jaar hard aan de realisatie van de ‘Ecologische Hoofdstructuur’. Vreemd genoeg blijkt in de praktijk dat nieuwe natuur eigenlijk alleen ontstaat in die gebieden waar we ruilverkavelingen toepassen . Het blijkt dat alleen in het geval een ruilverkaveling boeren bereid zijn om wat grond terug te geven aan de natuur. Dat komt doordat voor de rest van de grond de productieomstandigheden voor de boer sterk verbeteren.

De nieuwe ruilverkaveling geven boeren de ruimte om in dat nieuwe, eigentijdse, landschap ook op grote schaal voedsel te produceren in een wereld waar steeds meer mensen steeds meer voedsel nodig hebben. Ons land is nog steeds één van de grootste landbouwnaties in de wereld en ook dat vereist continue investeringen in de groene ruimte, en dus ruilverkavelingen.

Nee, met het weggooien van het instrument van de ruilverkaveling hebben we doel en middel door elkaar gegooid. Ruilverkaveling is een instrument om het landschap in te richten conform de wensen van de samenleving. En al veranderen die wensen steeds, het instrument kan hetzelfde blijven. Wij willen graag dat er een kaart van Nederland komt met plaatsen waar herinrichtingen de komende jaren dringend noodzakelijk zijn om het landschap te verfraaien, om natuur aan te leggen, boeren de ruimte te geven, duurzaam waterbeheer mogelijk te maken, en wat al niet meer.

Deze plekken liggen zeker in de Randstad en rond de grote steden, waar het landschap verrommelt en versnippert en waar geweldige kansen liggen om mensen weer in contact te brengen met het omliggende landschap. De kwaliteit van onze groene ruimte heeft jarenlang geleden onder het gebrek aan regie van de overheid. Dat moet in de toekomst worden hersteld, onder meer door een krachtige inzet van ruilverkavelingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden