Review

Brendel dolt met Aimard en huivert met Goerne

AMSTERDAM - De naam Alfred Brendel staat voor kwaliteit. En als deze pianist een partner meeneemt, betekent dat dubbele kwaliteit, zo bleek afgelopen week tijdens twee concerten waarin Brendel een bescheiden rol speelde als dichter en begeleider.

Woensdag las Brendel in de kleine zaal van het Amsterdamse Concertgebouw een uur lang gedichten van eigen hand voor. Hij werd bijgestaan door de pianist Pierre-Laurent Aimard, die tussen de gedichten in korte werken van György Ligeti en György Kurtág speelde. Muziek en gedichten hadden beide een hoog absurdistisch gehalte. Brendel uit in zijn gedichten merkwaardige gedachtespinsels en onthult die met een volmaakt onschuldig gezicht. Vaak bevindt de luisteraar zich meteen bij de eerste regel in een bijzondere situatie. In andere zijn de bijzinnetjes het meest hilarisch zoals in het gedicht over een blanke Othello die met een zwarte kous over zijn hoofd voor Moor oefent en zich opeens afvraagt of een zwarte inbreker met een roze kous over zijn kop op pad gaat.

Naarmate het uur vorderde werd de rol van Aimard belangrijker. In de eerste plaats imponeerde hij door de precisie waarmee hij de bizarre muziek speelde. Later op de avond werd zijn aandeel in de grappen groter. Hij speelde de sissende slang in het Paradijs en in Kurtágs 'Bored' liep hij verveeld langs de piano, af en toe een noot spelend. Na Brendels gedicht over een conflict tussen de bebaarden en onbebaarden maakte hij plotseling met een elastiekje een lange zwarte baard aan zijn gezicht vast en speelde zo Kurtágs 'The crazy girl with the flaxon hair', een persiflage op Debussy's 'La fille aux cheveux de lin'. Hoogtepunt was voor mij de 'Hommage à Tsjaikovski' van dezelfde componist waarbij Aimard, met baard, het bekende begin van het pianoconcert speelde. Maar in plaats van keurige akkoorden speelde hij met platte handen hele clusters en reeksen denderende glissandi.

In de bariton Matthias Goerne heeft Brendel een andere bijzondere partner gevonden, met wie hij donderdagavond tot grote hoogte kwam. Goerne en Brendel vormen een muzikale twee-eenheid en zitten elkaar geen seconde in de weg. Zij hadden hun recital tot in de kleinste details doordacht. Voor de pauze zong Goerne Beethovens cyclus 'An die ferne Geliebte', gevolgd door het eerste deel van Schuberts 'Schwanengesang', waarin hij teksten van Ludwig Rellstab toonzette. Na de pauze volgden de aangrijpende liederen op teksten van Heinrich Heine. Door deze indeling konden zaal en musici in alle rust toekomen aan deze hoogtepunten uit de cyclus - of beter gezegd dieptepunten, want Schubert bereikt daarin een huiveringwekkende triestheid.

Goerne is een zanger met een enorme longcapaciteit, die hij inzet om prachtige lange melodielijnen te vormen en sommige liederen opvallend langzaam te zingen. Hij voelde zich klaarblijkelijk niet door de Grote zaal genoodzaakt om hard of expressief te zingen en zocht de expressie juist in subtiele, onverwachts zachte passages. Zo behield hij de hele avond een mooie naar binnen gekeerde intensiteit die past bij de half-waak-half-droomwereld die Schubert hier oproept. Bij de Heine-liederen aangekomen was zijn concentratie compleet en werd de sfeer steeds duisterder. Door de prachtige opbouw kon Goerne in 'Der Doppelgünger' met plotselinge uithalen de luisteraar laten huiveren.

Brendel deed niet voor Goerne onder. Iedere noot was doordacht en werd met de juiste intensiteit gespeeld. In twee akkoorden kon hij van stemming wisselen, in melodielijnen volgde hij Goerne op de voet. Als toegift zong Goerne natuurlijk Schuberts allerlaatste lied 'Der Taubenpost', dat uitgever Tobias Haslinger na Schuberts dood in de bundel 'Schwanengesang' opnam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden