Commentaar

Breiviks woorden zijn ijzingwekkend, maar het is belangrijk dat we ze horen

Journalisten aan het werk op het moment dat Breivik de raadszaal wordt binnengeleid. Beeld reuters
Journalisten aan het werk op het moment dat Breivik de raadszaal wordt binnengeleid.Beeld reuters

De tweede dag van het proces tegen Anders Breivik was nog ijzingwekkender dan de eerste. Zijn woorden doen de kou om je hart slaan.

De Noorse justitie was gisteren zo verstandig geen beelden toe te staan van een sprekende Breivik. De berichten over zijn woorden waren erg genoeg. Breivik had op de eerste zittingsdag, maandag, al geen spoor van berouw getoond. Gisteren voegde hij er ijskoud aan toe dat hij zijn daden zou herhalen als hij de kans kreeg. Is het goed om dit onmens te aanschouwen in de rechtszaal, of moeten we dit niet wíllen zien?

Voor de vele nabestaanden, voor de talloze betrokkenen en getroffenen moet het vreselijk zijn om de verklaringen van Breivik te horen, en te merken hoe groot en onoverbrugbaar zijn afstand is tot het normaal menselijke.

Dat is voor de slachtoffers en nabestaanden een zware gang. En normaal zou die zich voltrekken in de relatieve beslotenheid van de rechtszaal, met publieke tribune en met verslaggevers, maar zonder camera's. Zo ging het ook, het grootste deel van de tweede zittingsdag. En daar heeft de Noorse justitie goed aan gedaan. Of dat voorkomt dat de rechtszaal een podium wordt waarop Breivik zijn extremisme kan propageren is zeer de vraag. De aandacht van de media voor het proces is enorm. En terecht, want de publieke belangstelling voor het proces is enorm. Niet alleen omdat de dader en zijn misdaden uitzonderlijk zijn, maar ook omdat we vrezen dat Breivik het gezicht is van een extremistische stroming, van een spanning in onze samenleving.

Voor de slachtoffers en nabestaanden moet het vooral een zoeken zijn naar het motief voor de zinloze daden. Waarom naar een eiland trekken om daar tientallen onschuldige jonge mensen neer te schieten? Wat hebben 66 jonge doden te maken met een protest tegen de multiculturele samenleving?

Wie niet direct betrokken is, zoekt vooral naar een antwoord op de vraag of Anders Breivik zo volslagen idioot is dat er geen gelijke kan zijn onder de mensen, of dat hij medestanders heeft, bewonderaars, en wellicht navolgers zal krijgen. Sinds vorig jaar juli wordt die vraag besproken en onderzocht.

Het proces, de verklaringen van Breivik en zijn zichtbaarheid kunnen bij dat onderzoek helpen. De Noorse justitie heeft daarin kunnen voorzien. Natuurlijk is er het risico dat de extremist een podium krijgt. Maar dat risico heeft justitie in de eerste procesdagen weten te beperken. Net als vorig jaar, na de aanslag en de moorden, toont Noorwegen geen angst maar kracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden