Breiviks podium

null Beeld

Meer dan dit (zelfverzonnen?) saluut (half Romeins en half nazistisch met de rechterhand op het hart gedrukt en vervolgens pijlsnel gebald en in de lucht gestoken) dat iets van zijn extreem-rechtse waanideeën moet voorstellen, is er een ander gebaar dat Anders Breivik definieert. Nadat zijn handboeien afgingen veegde hij met de rug van zijn hand de schouders van zijn colbert.

Een slag naar rechts, een slag naar links.

De massamoordenaar veegde hiermee wat stof of roos van zijn schouders af alsof hij zijn ingebeelde reinheid wilde benadrukken. Dit gebaar trof me omdat het bijna op een boodschaphoudend ritueel leek. Op zijn beide schouders wenste hij misschien de last weg te wuiven van bijna tachtig door hem ontnomen levens.

Nonchalant en routineus.

Het kan ook zijn dat de Noorse massamoordenaar hiermee alvast het gewicht wilde aangeven dat hij toekende aan de rechters die hem gingen berechten. Aan een rechtbank die hij zegt niet te erkennen.

Niet zwaarder dan wat stofdeeltjes.

Het typeerde in ieder geval de akelige pietluttigheid van de gevoelloze uitroeier, de schutter die vooral op hoofden en kelen van jonge mensen mikte. Maar uiteindelijk denk ik dat Anders Breivik zich vooral proper en keurig op het wereldpodium wilde presenteren. En dat is wat mij het meest tegenstaat in dit proces. De show, de aandacht en het klankbord die dit residu van de menselijke soort wekenlang gaat verkrijgen.

Het plan van Breivik is tot in de puntjes bedacht, uitgevoerd en in zijn ogen met succes ten einde gebracht. Zoveel mogelijk mensen vermoorden, een zwaarlijvig pamflet over zijn ideologie verspreiden en, boven alles, in leven blijven om te kunnen getuigen en zijn propaganda een gezicht en een stem te geven.

Het liefst zou ik hem deze laatste mogelijkheid willen ontnemen. Hem monddood maken zodat alleen nog de schreeuwen van zijn slachtoffers en hun nabestaanden hoorbaar blijven. Want Anders Breivik verdient geen wereldpodia en geen nieuwsgierige aandacht. Evenmin als Bin Laden of soortgelijke ideologiserende massamoordenaars dat verdienden. Maar we leven in open samenlevingen waar haat en wreedheid geanalyseerd worden en niet achter gesloten deuren verborgen kunnen worden gehouden.

In het geval van Breivik vind ik dit misschien jammer. De man die geen enkele emotie toont bij het horen van zijn misdaden, maar wel een traantje laat bij het zien van een eigen propagandafilm, zou uit een verre planeet moeten zijn gekomen. Maar dit is niet zo. Hij is een van ons. Anders Breivik krijgt vijf dagen de tijd om zijn propaganda uiteen te zetten en heeft daarvoor 800 journalisten uit alle hoeken van de wereld tot zijn beschikking. Wel verbiedt de Noorse rechtbank de tv-uitzending van deze bizarre geloofsbelijdenis. Uit piëteit met de nabestaanden, zegt men. Een minimalistische oplossing voor een maximale misdaad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden