Update

Breivik: 'Doodstraf of vrijspraak enige keuze'

null Beeld afp
Beeld afp

De doodstraf of vrijspraak, dat zijn volgens de Noorse massamoordenaar Anders Behring Breivik de enige twee keuzes die de rechters hebben in zijn proces over de aanslagen van vorig jaar juli, waarbij 77 mensen om het leven kwamen.

'Ik beschouw 21 jaar gevangenisstraf als een lachertje', zei Breivik. Op de vraag van de aanklager of hij de voorkeur had gegeven aan de doodstraf als die in Noorwegen werd voltrokken, zei hij: 'Ik zou het niet willen, maar ik zou die beslissing hebben gerespecteerd. Er zijn in deze zaak slechts twee mogelijkheden die ik zou hebben gerespecteerd, de doodstraf of vrijspraak.' Breivik zei de dood niet te vrezen.

Het proces richtte zich vandaag vooral op vragen over mogelijke geestesverwanten van de moordverdachte. Breivik weigerde echter antwoord te geven op vragen van de aanklagers over de anti-islamitische beweging waarvan hij zegt lid te zijn.

Breivik beweert vorig jaar de aanslagen in Oslo en op Utøya te hebben gepleegd namens deze organisatie, die hij de Tempeliers noemt. De aanklagers in het proces stellen dat deze beweging, die zou strijden tegen de kolonisatie van Europa door moslims, niet bestaat 'zoals hij het beschrijft'. Breivik beweert echter van wel en zegt dat de politie haar werk niet goed genoeg heeft gedaan.

Meer aanvallen
De groep is volgens Breivik in principe 'geen conventionele organisatie'. De groep bestaat volgens hem uit 'twee onafhankelijke cellen' en 'zal om die reden op de lange termijn een organisatie zonder leider zijn'. Volgens Breivik zijn de twee andere cellen van de Orde van Tempeliers bereid om Noorwegen aan te vallen. Zij kunnen ieder moment toeslaan met nieuwe aanslagen.

'Ik ben slechts een van de zeer vele militante nationalisten in Noorwegen en Europa. Als onze eisen niet worden ingewilligd, zal het opnieuw gebeuren', zei Breivik.

De aanklager drong er bij de 33-jarige verdachte op aan details te verschaffen over de organisatie, haar leden en bijeenkomsten van de groep. Breivik weigerde dit stelselmatig.

Breivik beweerde vandaag eveneens tijdens een reis naar Liberia in 2001 in contact te zijn gekomen met een Servische 'oorlogsheld', die hij een 'geestverwant' noemde. Hij weigerde echter de identiteit van deze persoon prijs te geven. 'Het is niet in mijn belang details op te helderen die kunnen leiden tot arrestaties', zei hij.

Bijeenkomst Londen
Breivik wilde evenmin toelichting geven op de oprichting van de Tempeliers op een bijeenkomst in Londen in 2002, waarover hij in zijn vijftienhonderd pagina's tellende manifest sprak. Wel gaf hij toe dat hij enigszins overdreef in het manifest toen hij drie andere leden van de Tempeliers-beweging omschreef als 'briljante politieke en militaire tactici van Europa'. Breivik zei dat hij zich had bediend van gewichtig taalgebruik en beschreef hen nu als niet drie, maar 'vier zeer integere personen'.

Aanklager Bejer Engh vroeg hem daarop of er überhaupt een dergelijke bijeenkomst heeft plaatsgevonden. 'Ja, er was een bijeenkomst in Londen', benadrukte Breivik. 'U heeft het niet verzonnen?, vroeg Bejer Engh. 'Ik heb niets verzonnen. Wat in het manifest staat, klopt', zei Breivik.

Later nuanceerde hij zijn antwoord. 'Er is niets verzonnen, maar je moet het geschrevene in een context zien. Het is een verheerlijking van bepaalde idealen.'

Geestelijke gezondheid
De kwestie van de Tempeliers en mogelijke medestanders is van belang voor het vormen van een oordeel over Breiviks geestelijke gezondheid. Als de rechters hem toerekeningsvatbaar verklaren, kan Breivik maximaal 21 jaar gevangenisstraf krijgen. In het andere geval wordt hem een verplichte psychiatrische behandeling opgelegd.

Mensen bevstigen rozen aan de dranghekken voor de rechtbank van Oslo. Beeld reuters
Mensen bevstigen rozen aan de dranghekken voor de rechtbank van Oslo.Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden