Breien en borduren

Handwerken is hip. De jonge durf-het-zelver kan haar hart ophalen in gespecialiseerde winkels, op internet, of bij de Hema en Ikea.

Ineens was het een rage: bomen, lantaarnpalen en brugleuningen kregen zomaar een kleurig gebreid jasje. Dit 'wildbreien' is een onschuldige vorm van tijdelijke straatkunst waarmee de makers in onze verhardende maatschappij een warm gevoel of glimlach willen oproepen. Deze hype is al weer geluwd, maar de stijgende belangstelling voor handwerken is breed zichtbaar. Overal in het land openen vlotte handwerk-, brei- en naaiwinkels, die inhaken op de behoeften van prille 'handwerk-durf-het-zelvers'. Ze hebben olijke namen: 'Bij Tante Toos', 'De Wolapotheek', 'De Vlotte Knot', 'n steekje los', 'Weldraad' of 'BreiRijk'. Voor talloze traditionele handwerk- en stoffenwinkels die niet al te lang geleden wegens gebrek aan klanten moesten sluiten, komt deze opleving helaas te laat.

Ook grootschalige bedrijven springen bovenop de trend. Hema, de vroegere topleverancier van breiwol, heeft het onvolprezen 'Breiboek', in 1992 opgeheven, afgestoft en brengt nu oude patronen opnieuw uit. In de winkels en op de website zijn onder het kopje 'Hobby' spulletjes te vinden die niet veel vaardigheden vragen. Want de nieuwe generatie handwerksters beheerst amper de basistechnieken. Naast brei- en haakgarens zijn er complete zelfmaakpakketten om een eenvoudig schortje, telefoonhoesje of tasje in elkaar te zetten.

Om de veranderende markt de baas te blijven stort ook interieurgigant Ikea zich op de groeiende interesse voor niet al te ingewikkelde zelfdoenerij. Het bedrijf weet heel goed dat mensen in deze crisistijd minder geneigd zijn om het meubilair te vervangen of een nieuwe keuken aan te schaffen. Nieuwe gordijnen, andere kussentjes, lopertjes of placemats doen al wonderen. Zeker als ze gemaakt worden van het voordelige textiel dat de woongigant in de schappen heeft. De catalogus staat er overvol mee. Illustratief voor deze opfrisbenadering is de cataloguscover waarop een Ikea-fauteuil uit 1951 prijkt met daaronder de tekst: 'met kussens van nu weer als nieuw'. Die kussens kun je zelf naaien op hun spotgoedkope naaimachine (slechts 79,95 euro!), die geschikt is 'voor de meeste huishoudelijke naaiklussen'. Op internet staat zelfs een voorbeeld hoe je een eenvoudige quiltdeken kunt maken met die naaimachine.

Tot voor kort was er op de boekwinkelschappen nauwelijks iets te vinden over handwerken of naaien. Nu zakken de planken bijna door. Zo zijn de boeken over naaien, borduren en patchwork van de voormalig modeontwerpster Cath Kidston uit Londen niet aan te slepen. Haar lieflijke bloempatroontjes om 'fun- en gebruiksvoorwerpen te maken voor woon- tot slaapkamer' druipen van een soort geromantiseerde nostalgie die in de jaren zeventig ook door Laura Ashley werd verspreid. Sinds de oprichting in 1993 is Kidston uitgegroeid tot een miljoenenbedrijf.

Op internet is een overkill aan handwerkwebsites en -blogs te vinden. Ook hier olijke namen zoals 'Blij met draadjes', 'Handwerkblogia', 'Busy Bessie', 'Hip Handwerk' en 'Borduurmeisje'. Opmerkelijk zijn de Belgische blogs 'Eloleo' en 'Leven met Liv'. De dames gaan er als dertigers prat op nooit naailes te hebben gevolgd en geven gratis patronen met uitleg om zelf speelse tasjes, knuffels en cadeautjes in elkaar te zetten. Je mag de maaksels zelfs verkopen, mits de opbrengst naar een goed doel gaat. Hun boek 'Sanne en Riet: Zo geknipt! 30 recepten voor je naaimachine' (24,95 euro) lijkt een bestseller te worden.

Voor de doorgewinterde handwerkster van pakweg boven de vijftig, voelt deze revival als oude wijn in nieuwe zakken. Hoezo nieuw, jong en fris? Die gekleurde vierkante gehaakte lapjes, die in hun jeugd tot een gezellige beddensprei of trendy vestje werden samengesteld, heten nu ineens opgewekt 'granny squares'. Duizenden nieuwe haaksters maken op internet trompetterend gewag van hun nieuwste granny-brouwsels. En ook de aloude handwerkpakketten vinden weer gretig aftrek: borduurpakketten voor groeimeters en geboortetegels voor de kinderkamer, knooppakketten met Donald Duck en breipakketen voor knuffelbeesten. Dames die hun Ariadnes uit de jaren zeventig en tachtig zorgvuldig bewaard hebben, beschikken over een megabron aan nu weer actuele voorbeelden. Oké, haakpatronen voor cupcakes waren er toen niet, maar de basis van sokjes en bloemenbroches is niet wezenlijk veranderd.

Handwerkende 50-plussers zitten niet te wachten op een déjà vu en hebben meer interesse voor complexere, arbeidsintensieve patronen voor merklappen of een gehaakt Spakenburgs mutsje. De website en blog van Berthi Smith-Sanders textile-collection.nl is daarin een baken. Haar boek 'Merk- en stoplappen uit het Burgerweeshuis Amsterdam' mét een patroon voor gevorderden, wordt op de Zwolse Handwerkbeurs (tip 2) ten doop gehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden