Breakdance, Brown en vleugje Bausch dans

BRUSSEL - In 'Kinok', de nieuwste creatie van choreografe Anna Teresa de Keersmaeker en componist Thierry de Mey, glanst de parketvloer die toneelontwerper-fotograaf Herman Sorgeloos in 1990 liet leggen voor 'Achterland', de eerste Rosas-produktie met mannelijke dansers. Het is ook hetzelfde hellende vlak waarop zij zich in 1993 tot haar 'Bach-creatie' liet inspireren.

Blootvoets, met een kort rood rokje betreedt Sarah Ludi de spiegelende vloer. Vanaf de één na hoogste rij in het Brusselse Luna Theater kijk ik neer op het Rosas-danseresje uit het onlangs sterk verjongde en met meer jongens aangevulde ensemble. Helaas blijven de negen musici van het Ictus-ensemble, die zo'n onmiskenbare rol in de choreografie spelen, aan mijn oog onttrokken.

Aangekomen in het centrum van de kale woestijn onderwerpt de danseres haar lichaam aan het tijdloze keurslijf van de academische balletkunst. Met opgeheven hoofd wacht zij af: met voeten en benen in eerste positie, maar de armen nog slap langs haar zij. Met deze suggestieve, alles openlatende pose begint een twintig minuten durende voorstudie van een in november te presenteren avondvullende produktie.

Kronkelen

Opeens zoeft een dribbelende jongeman achter Ludi langs: voor haar het signaal om in beweging te komen. Met haar kronkelende hand reikt zij verder dan de loodlijn van haar lichaamsgewicht toestaat. Dus moet ze wel het gebied betreden tussen staan & vallen, contraction & release, set & reset. De puls van de muziek laat zij door haar hele lichaam trekken, of beter: kronkelen en sidderen. Daarmee geeft ze het podium een typisch De Keersmaekers-stempel: de balletdanseres die een knieval naar haar eigen dansritme maakt - en daarmee een diepe buiging voor Trisha Brown en Merce Cunningham.

Binnen enkele minuten vullen de lege dansplanken zich met opeenstapelingen van dans en klank, die over elkaar buitelen. Negen dansers (zeven jongens) werpen zich tegen de grond als kwispelstaartende jonge honden, bouncen veerkrachtig op, tollen op hun schouders als breakdancers. Als ontembare spring-inhet-velds stippen zij contacten, configuraties en contrapunten aan. Maar hoe complex hun spel met ruimte en ritme ook is, het ontaardt nooit in chaos.

Ballet, Breakdance, Brown en zelfs een vleugje Bausch: alle ter beschikking staande technieken en genres van deze eeuw duikelen over elkaar heen en brengen ons nader tot het jaar 2000. Hier wordt met behulp van unisono, isolatie, fragmentatie, asymmetrie, coalitie en congsievorming een superieur netwerk geboet, waar tenslotte één outsider buiten valt.

Evenals in 'Rosa' (Bartok) en 'Grosse Fuge' (Beethoven), recent repertoire waarmee De Keersmaeker 'Kinok' omlijstte, onderstreept zij een naar absolute, muzikale dans tenderende ontwikkeling in haar werk. Door zich compromisloos naar muziek als haar inspiratiebron te richten, bevrijdt zij de dans van haar heftig beleden expressionistisch Belgisch verdriet uit het verleden.

Voor hun 'Kinok' grepen De Mey en De Keersmaeker een in 1983 begonnen samenwerking aan, om hun beider zelfstandige ontwikkeling sinds hun 'Rosas danst Rosas' te illustreren. Muziek en dans kwamen gelijktijdig tot stand, los van, maar wel mét omzien naar elkaar. Die werkwijze resulteerde in een voorstelling die een groot beroep doet op het vermogen van het oog om gelijktijdig verspringende acties te ordenen. Russische filmkunstenaars noemden dit Kinok.

Het inzichtelijk maken van de ordenende gesteldheid van ons waarnemingsvermogen is precies wat er gebeurt: in een tornado wordt de dansvloer muzikaal gebezemd met uiteenspattende en samenklonterende dans, opzwepend en enerverend. Daarmee doet 'Kinok' niet alleen een beroep op, maar is het ook een genot voor oog en oor. Dat belooft wat voor november.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden