Brazilië krijgt een sluwe vos als president

Gedoodverfde opvolger van Dilma Rousseff stond achter de schermen allang klaar. Temer geniet weinig steun bij de bevolking

KATY SHERRIFF

Discreet, zakelijk en berekenend. De Braziliaanse vicepresident Michel Temer heeft een on-Braziliaans afstandelijke houding op het politieke toneel. Zelfs in de huidige bestuurscrisis speelde hij het spel vooral achter de schermen en wachtte hij geduldig op de val van president Rousseff. Maar nu de senaat ieder moment kan beslissen om Rousseff tijdelijk te schorsen, ontkomt Temer niet meer aan de schijnwerpers.

De vicepresident liet al verschillende potentiële ministers op audiëntie komen in zijn vicepresidentieel paleis Jaburu (reuzenooievaar) - door medestanders van Rousseff nu Urubu genoemd (aasgier). Temer heeft haast, want hij wil Rousseffs terugkeer koste wat kost verhinderen. In de hoogste versnelling wil hij vooruit met een nieuw ministersteam waarin geen plaats meer is voor Rousseffs Arbeiderspartij. Hij hoopt dat de Senaat zo niet anders kan dan Rousseff straks definitief wegsturen.

De 75-jarige rechtsgeleerde Michel Temer werd geboren in een gezin met acht kinderen in het stadje Tietê in het binnenland van de staat São Paulo. Zijn ouders waren immigranten uit Noord-Libanon. In zijn geboorteplaats wordt hij nog steeds liefkozend Turquinho genoemd: Turkje, de bijnaam uit zijn kindertijd. De inwoners van Tietê zijn trots op hun politieke zoon. Tijdens de verkiezingscampagne in 2014 was het hier niet president Dilma Rousseff, maar vicepresident Temer die op verkiezingsposters prijkte en in radiojingles werd bejubeld.

In navolging van vier oudere broers studeerde Temer aan de prestigieuze publieke rechtenfaculteit in São Paulo. Hij werkte in zijn eerste werkzame jaren als advocaat, docent rechten en procureur-generaal. Zijn landelijke politieke carrière begon hij opvallend genoeg ook als plaatsvervanger. In 1987 verving hij een vertrekkende gedeputeerde van de middenpartij PMDB in het Lagerhuis. Daarna rees zijn politieke ster snel. Hij schopte het tot Lagerhuisvoorzitter, werd partijvoorzitter en zorgde dat er altijd plek was voor de PMDB op het regeringspluche, ongeacht de politieke kleur van de gekozen president.

Door zijn afstandelijke voorkomen haalde Temer tot voor kort nauwelijks de krantenkoppen. Even trok hij aandacht toen hij in 2003 de 42 jaar jongere Marcela trouwde. Ook zijn rijmbundel uit 2013 verbaasde vriend en vijand. De gedichten, jarenlang tijdens werkvluchten al mijmerend op papieren servetjes gekrabbeld, lijken profetische boodschappen gericht aan president Rousseff.

De twee zaten jaren vast in een verstandshuwelijk. Temers PMDB was als grootste coalitiepartij tijdens Rousseffs eerste verkiezing in 2010 onmisbaar voor steun in het Congres. Als partijleider wees Temer zichzelf aan als vicepresidentskandidaat, waar Rousseff met tegenzin mee instemde. Ze vertrouwde hem niet. Vier jaar later werd de constructie herhaald.

De doorgewinterde politicus zag zijn kans schoon door de groeiende straatprotesten tegen Rousseff en door de tegenwerking door het aartsconservatieve Congres die de president vleugellam maakte. Een kritische brief van Temer aan Rousseff in december was de voorbode van de crisis. Zijn partij PMDB stapte eind maart uit de coalitie. Temer zelf volgde snel.

Al portretteren veel Braziliaanse media Temer als een verlosser, onder het volk geniet hij volgens peilingen nog minder steun dan Rousseff. Hij wordt onderzocht wegens corruptie en werd tot een fikse boete veroordeeld vanwege onrechtmatige campagnedonaties.

Volgens de wet zou hij daardoor de komende acht jaar niet aan verkiezingen mogen deelnemen. De roep om vervroegde verkiezingen neemt dan ook toe.

Maar volgens jurist Temer staat de grondwet dat niet toe. De vicepresident moet na een impeachment de presidentiële termijn volbrengen. Vervroegde verkiezingen kan Temer dan ook niet anders omschrijven dan als een 'staatsgreep'. Niet per toeval hetzelfde woord waarmee Rousseff háár afzettingsprocedure classificeert.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden