Brazilië gaat niet langer voor duurzaamheid

Petrobras investeert 160 miljard euro in de exploitatie van olievelden voor de kust. De olievondst, gedaan in 2007, was de grootste ontdekking van olie van de afgelopen dertig jaar in Zuid-Amerika. De boringen op extreme diepte – tot wel 7000 meter – beschadigen het duurzame imago van Brazilië.

Brazilië steekt miljarden in de exploitatie van een grote hoeveelheid olie en gas voor de kust. Daarmee dreigt het land zijn koploperspositie in het gebruik van duurzame energie te verliezen.

„Dat een socialistisch staalarbeider en vakbondsleider uit São Bernardo do Campo de grootste aandelenuitgifte ooit van een bedrijf zou helpen bewerkstelligen, is toch de ironie van het lot”, stelde vorige maand de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva over de aandelenemissie van oliebedrijf Petrobras.

Met de financiële injectie van 50 miljard euro – Lula: „groter Dan Bill Gates en Soros ooit voor elkaar hebben gekregen” – gaat Petrobras beginnen met de exploitatie van de olie- en gasvoorraden voor de kust van Brazilië. Tot 2014 zal er 160 miljard euro nodig zijn voor de boringen op 7000 meter diepte, dieper dan de boringen in de Golf van Mexico. „Een geschenk van God, dat het land op weg naar de ontwikkeling kan helpen”, volgens Lula, die over drie maanden de exploitatie aan zijn opvolger zal overdragen.

Het is een heel ander geluid dan de wereld van hem gewend is: Lula maakte met name op klimaatconferenties altijd veel reclame met het vele gebruik van duurzame bronnen als waterkrachtcentrales en ethanol. Weliswaar zette de ontbossing van het Amazone-gebied Brazilië alsnog in de top-5 van de wereld als het gaat om de uitstoot van CO2, maar de vernietiging van het regenwoud is de afgelopen jaren flink teruggedrongen en in Kopenhagen beloofde Lula een verdere reductie met tachtig procent tegen het jaar 2020.

Het energieverbruik van Brazilië is nu nog voor ruim zeventig procent afkomstig van alternatieve bronnen. Vrijwel alle nieuwe auto’s zijn ’flex’ – ze kunnen van benzine overschakelen op ethanol, gestookt uit suikerriet. Aan iedere liter benzine wordt standaard een kwart liter ethanol toegevoegd.

Maar de laatste tijd hoor je president Lula niet meer over het belang van ethanol voor de wereld. De gigantische vondst van olie- en gasvelden in 2007 hebben van Brazilië in één keer een oliereus gemaakt. De voorraden liggen verspreid over een lengte van honderden kilometers, voor de kustprovincie Espirito Santo tot aan Santa Catharina. Het olieveld Tupi voor de kust van São Paulo heeft met zijn geschatte twaalf à dertig miljard vaten de olievoorraad van Brazilië al minstens verdubbeld. Die olie moet nog wel boven water worden gehaald. Het ligt op vijf à zeven kilometer diepte onder een dikke zoutlaag, met alle risico’s op ongelukken van dien. Men weet ook nog niet hoeveel er precies kan worden gewonnen, maar de schattingen lopen op tot 150 miljard vaten olie en gas. De regering heeft een nieuwe wet gemaakt waardoor de staat direct deelt in de opbrengst, zoals ook in Libië, Iran, Rusland en Venezuela gebeurt. Petrobras, dat na de aandelenuitgifte voor 48 procent een staatsbedrijf is, zal in alle olievelden opereren. De opbrengsten voor de staat moeten, zoals in Noorwegen, in een fonds worden gestopt, zodat het land niet opeens wordt overspoeld door oliedollars en de inflatie gierend uit de hand loopt. De opbrengsten van dat fonds kunnen worden geïnvesteerd in onderwijs en sociale zaken. De rest moet, in principe, in de spaarpot.

Econoom Marcio Pochmann, voorzitter van het instituut voor toegepaste economie Ipea, verbonden aan de regering, is positief over de vondst, maar waarschuwt wel: „We moeten goed weten waar het geld naartoe gaat, want eerdere ervaringen op dit gebied hebben slechts geleid tot grotere ongelijkheid.”

José Goldemberg, is zwaar teleurgesteld. De natuurkundige en milieudeskundige is al sinds de jaren zeventig een van de grote promotors van ethanol als duurzame energiebron. „De exploitatie van de olie-voorraden is een stap terug in de geschiedenis. China richt zich nu volledig op zonne- en windenergie en probeert af te stappen van het gebruik van steenkool. Onze regering heeft de afgelopen periode vrijwel niets gedaan op dat gebied. Het terugdringen van ontbossing is relatief gemakkelijk. Maar als we de uitstoot van de fossiele brandstoffen gaan verdubbelen, zijn we weer terug bij af.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden