Brazilië beschermt Amazone

Buitenlanders die zich zonder toestemming in de Amazone bezighouden met indianen of het milieu, gaan het land uit, stelt Brazilië.

Niet-gouvernementele internationale organisaties (ngo’s) zouden zich met geld uit het buitenland kennis en rijkdommen toe-eigenen uit de Braziliaanse Amazone. Om ’het kaf van het koren te scheiden’ wil Brazilië dat de organisaties eerst langs het ministerie van defensie moeten voor toestemming om nog in de Amazone te werken. De maatregel maakt deel uit van de nieuwe vreemdelingenwet van Brazilië.

Wie zich zonder permissie met indianen of milieubescherming bezighoudt, krijgt een boete tot 38 miljoen euro opgelegd en wordt het land uitgezet, zo stelde de secretaris van justitie, Romeu Tuma Junior, na de bekendmaking van het wetsvoorstel. Binnenkort zal het Nationale Congres zich over deze wet buigen, hoopt secretaris Tuma.

Het beeld bestaat, zeker binnen het Braziliaanse leger, dat ngo’s zich op grote schaal onder valse voorwendsels in de Amazone begeven. De organisaties zouden, met geld van buitenlandse regeringen, medische en biologische kennis kapen, bos opkopen en indianen tegen de Braziliaanse regering opzetten. De belangen die gemoeid zijn met de verkoop van hout en grondstoffen uit de Amazone, lopen in de tientallen miljarden dollars.

Het thema is gevoelig, omdat niemand precies weet wie de rotte appels onder de ngo’s zijn. Gevreesd wordt voor het zwartmaken van de hele groep. Brazilië heeft volgens het leger zo’n 250.000 ngo’s, waarvan er 100.000 in de Amazone actief zijn.

Zeker is dat er groepen op eigen houtje en grotendeels uit eigenbelang aan het werk zijn. Zo zijn er voorbeelden bekend van (Noord-Amerikaanse) ngo’s die al jaren bezig zijn met het bekeren van indianengemeenschappen tot het christendom, zoals de Missão Novas Tribos do Brasil (MNTB: missie nieuwe stammen van Brazilië), die al meer dan veertig volken heeft bereikt. Volgens antropologen vernietigen ze daardoor de geloven en gebruiken van de indianen.

„Alles en iedereen die geen overheid is, mag zich ngo noemen”, zegt Magnólio de Oliveira van het gezondheidszorgproject Saúde e Alegria in de Amazone: „Hier in Santarém (Pará) hebben we alleen al tweehonderd, religieuze organisaties, vakbonden, vriendenassociaties.”

Staatssecretaris van justitie Tuma zegt daarom met het wetsvoorstel een grotere controle op de ngo’s mogelijk te willen maken. Tuma: „Het gaat om ons nationale belang, los van partijbelangen. De Amazone is van ons en we hebben het recht om er een poortwachter neer te zetten. We willen de ngo’s niet criminaliseren, maar de goede van de slechte onderscheiden.”

Regiovertegenwoordigster Marcia Iglesias van Terre des Hommes Nederland is voorzichtig in haar reactie: „De intentie is op zich positief. Maar ik hoop dat de aanpak zal werken. Wie in de Amazone werkt, wéét dat zich alle mogelijke problemen voordoen bij de ngo’s.”

Beto Veríssimo van het onderzoeksinstituut Imazon in Belém, dat geld vanuit Noord-Amerika krijgt voor satellietonderzoek naar de ontbossing in de Amazone, en dat al beticht is van het vertegenwoordigen van Amerikaanse belangen: „Ik zie op zich geen enkel probleem in grotere controle”.

Ook Abong, het overkoepelende orgaan van Braziliaanse ngo’s, dringt aan op transparante controle-maatstaven. Ze vrezen wel degelijk criminalisering van ngo’s, een vrees die ze onder andere baseren op een uitspraak van de Braziliaanse veiligheidsdienst Abin vorig jaar: „Alles wijst erop dat de milieuproblemen en de indianenkwesties slechts voorwendsels zijn. De belangrijkste ngo’s zijn, in werkelijkheid, onderdeel van een groot spel, waarin overheersende landen hun dominantie behouden en vergroten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden