Braziliaanse jungle

In Zomertijd schrijven Jannah Loontjens en Jann Ruyters een wisselcolumn over kijken, reizen en lezen.

Mijn vader gaf me een boek dat hij als tiener las: 'Bloemenhel aan de Jacinto' van de Duitse avonturier Ernst F. Löhndorff. Het gaat over een orchideeënjager in Brazilië die zich diep het oerwoud in waagt, peddelend door bruine drek, waar krokodillen en slangen loeren. Door de dichte lianen dringt amper licht, orchideeën in bedwelmende kleuren kronkelen uit vermolmde stammen. De volle zintuiglijkheid waarmee de jungle wordt opgeroepen werkt benevelend.

In een voorfilmpje in de bioscoop wordt een heel ander beeld van Brazilië getoond. Een stadion, een jongen die door een straat sprint. "Hij rende de snelste honderd meter van zijn leven, maar niet snel genoeg", luidt het commentaar. Het is een waarschuwing van Amnesty International. Sinds de aankondiging van de Spelen, zijn er in Rio meer dan 2500 mensen door politiekogels gedood. Olympische Spelen, ze zijn komen te staan voor onrecht, corruptie en politiegeweld. En natuurlijk doping.

Volgens Plato was bij de Olympische Spelen het publiek het meest eerbaar; het publiek observeerde en contempleerde, zonder competitie of winst na te streven. De vraag is of je het nog wel eerbaar kunt noemen als het betaalt voor dure plaatsen op tribunes, gebouwd door corrupte bedrijven?

Wat verstaan we eigenlijk onder 'eerlijke' Spelen? Ieder wordt met een ander lichaam geboren, in een ander milieu, de een groeit op met rijst als voornaamste voedingsbron, de ander wordt dagelijks door doktoren geadviseerd over eet- en slaapgewoontes. Eerlijke kansen, werkelijk? Vroeger dronken wielrenners wijn tijdens de Tour de France. Nu mag drank zelfs niet meer in de vrije tijd. En een jointje in de avond? Dat zou nóg schokkender zijn. Ergens is het merkwaardig dat alcoholgebruik in de westerse wereld zoveel breder geaccep- teerd is, terwijl al zo vaak is bewezen dat cannabis veel minder schadelijk is. Ook dat is oneerlijk.

Uiteindelijk willen we allemaal onze ervaringen intensiveren, of juist verzachten. Löhndorff vertelt hoe de Braziliaanse jungle je zinnen begoochelt. Ook dichte natuur, uitputting en angst kunnen je prestatie intensiveren en je waarneming bedwelmen. Om maar niet te spreken van de hallucinaties die hij beschrijft, voortkomend uit malaria-aanvallen die alleen te stoppen zijn met kinine of medicijnen. Verdoven die medicijnen of maken ze juist nuchter? Wat is dat eigenlijk, nuchter zijn? Zijn er werkelijk mensen die geloven dat doping te stoppen is? Het lijkt mij even onwaarschijnlijk als een kalm contemplerend publiek, zoals Plato dat voor ogen had, zonder opzwepende emoties, weddenschappen, alcohol, gejuich en gevloek.

Jannah Loontjens is schrijver en filosoof. Onlangs publiceerde ze 'Roaring Nineties', een persoonlijk boek over de jaren negentig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden