Braziliaans uitje: rotzooi trappen in het winkelcentrum

Bij gebrek aan een ontmoetingsplek spreken jongeren op Facebook af om winkelcentra te bestormen

SÃO PAULO - Jongeren bestormen winkelcentra, andere Braziliaanse demonstranten vernielen bankfilialen. Al een paar weken wordt Brazilië overspoeld door sociale onrust. Dit weekend gingen 1500 Brazilianen in São Paulo de straat op om te protesteren tegen het WK-voetbal. Tweeduizend politieagenten werden ingeschakeld om de protesten de kop in te drukken. Het ontaardde in rellen.

De demonstranten, die afspreken via Facebook, vinden dat het geld dat Brazilië uitgeeft aan het WK beter besteed kan worden aan sociale voorzieningen zoals onderwijs en het openbaar vervoer.

Frustratie bestaat er ook onder Braziliaanse jongeren. Zij zijn naarstig op zoek naar plekken waar ze elkaar kunnen ontmoeten, maar die zijn er niet. Daarom spreken de pubers steeds vaker met elkaar af in winkelcentra. Het fenomeen wordt rolezinho genoemd, letterlijk 'uitje'.

Het begon onschuldig; flirten met meisjes en een ijsje eten bij McDonald's. Maar de rolezinho's, die ontstaan op Facebook, ontaarden steeds vaker in massa's jongeren die winkelcentra bestormen. Het chique winkelcentrum Iguatemi in São Paulo sloot vorige week tien uur vóór sluitingstijd uit voorzorg de deuren omdat duizenden jongeren daar de boel dreigden te verstoren.

De eerste rolezinho's vonden plaats in het winkelcentrum Itaquera. Op een bankje in een van de gallerijen zitten David en Michele Silva (beiden 20) met hun dochtertje Ana Clara van een jaar oud. "We zijn een beetje angstig, want vorige week waren we erbij toen een groep jongeren tumult veroorzaakte. Ik ben me rot geschrokken", vertelt David: "Maar we zijn toch gekomen uit gebrek aan alternatieven in de buurt."

Knuffelbeerverkoopster Thamires Silva (18) heeft het zien escaleren de afgelopen weken: "Het was een rennende massa. Ik ken die gozertjes wel. Ze komen hier om zich te showen aan de meisjes." Volgens Thamires hebben ze radio's bij zich of zingen ze zelf. De meisjes dansen funk (een zeer seksuele muziek- en dansstijl uit Rio de Janeiro, red.). "Met veertien jaar zien ze er vrouwelijker uit dan ik."

De jongens kopen knuffels voor de meisjes, of proberen ze te stelen, zegt Thamires Silva. De duurste merken zijn favoriet, zoals Mizuno-gymschoenen (gemiddelde prijs 350 euro), Abercrombie and Fitch, Nike en het surfmerk Cyclone. Onbegrijpelijk, vindt Silva, want de meesten kunnen zich niets veroorloven en komen alleen maar om lol te trappen.

"Door alle toestanden liepen mijn verkoopcijfers met twee derde terug. En de bewakers kunnen niets doen, want het gaat om minderjarigen. Wat mij betreft mogen ze erop slaan, ze zijn niet zielig. Ik kom ook uit een arm gezin en moet werken naast mijn school om mijn moeder te helpen."

Overigens heeft de politie in winkelcentrum Itaquera al twee keer hardhandig - met traangas en knuppels - ingegrepen. Jongeren werden opgepakt en bedreigd met boetes als ze opnieuw een rolezinho zouden organiseren.

Dat was kolen op het vuur voor de sociale bewegingen, zoals de studenten- en de georganiseerde daklozenbeweging. Zij vinden het politie-optreden en de reactie van de winkelcentra op de - veelal donkergekleurde - jongeren discriminerend en hebben inmiddels door heel Brazilië 'politieke' rolezinho's aangekondigd..

President Dilma Rousseff belegde eerder deze maand een noodvergadering. De angst bestaat dat de rolezinho's het WK-voetbal verstoren. Eigenaars van de winkelcentra stapten naar de rechter om toekomstige rolezinho's te verbieden en wisten zelfs Facebookpagina's van de opgeschoten jongeren van internet te verwijderen

Over de vraag waarom deze jongeren winkelcentra bestormen, verschillen de meningen. Linkse sociologen en antropologen denken dat de rolezinho's uiting geven aan onderdrukte frustraties onder de jongeren, omdat ze leven in een samenleving zonder openbare ruimte - winkelcentra zijn particuliere ondernemingen - met als enig vertier consumeren.

Volgens rechtse denkers, zoals de filosoof Luiz Felipe Pondé 'begrijpen de sociale wetenschappers' niets van 'echte mensen': "Het gaat niet om zwart en wit. Die jongeren wilden tumult maken. Het is uit de hand gelopen met te veel aan politiegeweld en eindigt nu in te veel sociologie. Laat de mensen toch lekker rustig winkelen. Dat is wat ze willen."

Als je de jongeren die aan de eerste rolezinho's meededen beluistert, is het fenomeen voornamelijk onschuldig. Lucas de Souza Gonçalves (17) vertelde aan de krant O Globo: "Wij gaan naar het winkelcentrum om een meisje op te pikken, wat te eten bij McDonald's, wat foto's te maken om op Facebook te zetten, maar dan verpesten een paar het voor ons. Een heleboel lui hebben foute dingen uitgehaald, maar wij gingen om ons te vermaken. Nu is de lol er wel af. We hebben onvoldoende plekken om onze dingen te doen, elkaar te ontmoeten, gelukkig te zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden