Bratwurst met een pijnlijke herinnering: De Berlijnse kerstmarkt is weer open

De markt op de Breitscheidplatz in Berlijn is weer geopend. Op de achtergrond de Gedächtniskirche Beeld EPA
De markt op de Breitscheidplatz in Berlijn is weer geopend. Op de achtergrond de GedächtniskircheBeeld EPA

Een jaar na de aanslag in Berlijn gaan de kerstmarkten toch weer open. De verkopers hebben weinig vertrouwen in de veiligheidsmaatregelen.

Had de zwarte Scania niet vlak voor zijn kraam plotseling een scherpe bocht naar links gemaakt, dan stond Claus Rose (66) nu niet voor het 34e opeenvolgende jaar braadworsten te verkopen op de Breitscheidplatz. Gisteren openden de kerstmarkten in Berlijn: óók die naast de Gedächtniskirche, waar terrorist Anis A. vorig jaar elf mensen doodreed.

Een koude wind jaagt de paar bezoekers op de kerstmarkt linea recta naar de glühwein. In iets mindere mate ook naar Rose’s braadworsten. Hij heeft trouwens meer in de aanbieding, benadrukt hij, want “iedere sukkel hier verkoopt braadworst”. Je moet je onderscheiden: Rose heeft zich toegelegd op ‘specialiteiten uit Baden’ – trots wijst hij naar zijn zuid-Duitse Schnupfnudels, een soort aardappelvingers, die zichzelf liggen aan te prijzen naast een bak met spinazie.

Betonblokken. Politiebusjes. Mannen in oranje hesjes. De kerstmarkt is zichtbaar beveiligd. “Ach, je doet er toch niets tegen”, zegt Rose. “Als ze niet met een vrachtwagen toeslaan, dan met een bomgordel of met geweren op de daken. Maar ik ben niet bang: ze kiezen nooit twee keer dezelfde plek.”

Hoe heftig de ervaring ook, veranderd heeft de aanslag hem niet, zegt Rose. “Ik ben niet banger geworden, en ik ben ook niemand gaan haten.” Hoewel: de ‘mollahs’ die islamitische jongemannen tot dit soort daden aanzetten, is hij nog een stukje meer gaan verafschuwen. Maar over de islam praat hij genuanceerd. En: “we hebben het uiteindelijk toch aan onszelf te danken?” Het Westen heeft het terrorisme zelf uitgelokt, vindt hij.

“We zorgen te slecht voor ons eigen volk”, gromt de stoïcijns ogende Stefan Kruschat (47), een paar kraampjes verderop. Wie de blikjes in zijn kraam omvergooit krijgt een knuffelbeer, wie ze mist als troost een neproos. Onveiliger is Kruschat zich niet gaan voelen sinds vorig jaar, hooguit is hij nog weer een stukje pessimistischer geworden over de Duitse vluchtelingenpolitiek, zegt hij. Hoe hij zich vandaag voelt? Schouderophalen.

Niet aangenaam

In de betonblokken heeft niet iedereen evenveel fiducie. “Ze zien er wel erg klein uit”, zegt een glühweinverkoopster misprijzend. Ze heeft haar naam liever niet in de krant. Ze voelt zich ‘niet zo aangenaam’ vandaag. Ze had vorig jaar net vrij toen de aanslag gebeurde, het is onmogelijk niet aan dat moment te denken. Haar kraam staat tussen vier kerstbomen en zeven betonblokken in. “Met die blokjes houd je toch geen vrachtwagens tegen?”

“Hooguit remmen ze die wat af”, meent ook Bärbel Jacob (66), de enige bezoeker in de kraam. ‘Treurig’ voelt ze zich. “Als je hier loopt gaan de beelden weer door je hoofd… Ik was hier op de avond na de aanslag.”

Ze maakt zich zorgen over de IS-strijders die terugkeren naar Europa, nu het kalifaat verslagen is. “Maar of zij het nu zijn, of een nieuwe groep met een nieuwe naam… Ze blijven komen. De politici hebben het niet onder controle.” In Berlijn al helemaal niet, sombert Jacob. “Qua veiligheidsmaatregelen is er een jaar na dato niets verbeterd.”

In de braadworstkraam van Claus Rose houdt men de moed erin, ondanks de regen. Rose nam zich vanochtend voor alleen maar aan zijn klanten te denken, zegt hij. Aan zijn Schnupfnudels. Niet aan vorig jaar. Door alle journalisten op de kerstmarkt lukt dat slecht.

Afgelopen jaar probeerde hij er ook niet aan te denken, dat was evenmin eenvoudig. Om de paar dagen ging het er wel weer over op de radio.“En dan wind ik me weer op. Dat ze het aldoor over de dader hebben, bijvoorbeeld. Zo triest vind ik dat. Iedereen kent de dader, wie kent de namen van de slachtoffers?”

De naam van de glühweinverkoopster is bekend bij de redactie.

Politie mist foto's aanslagpleger

Recherchemedewerkers hebben brisante foto’s van Anis A. over het hoofd gezien. Dat blijkt uit onderzoek van RBB, de publieke omroep van Berlijn en Brandenburg. A. pleegde op 19 december vorig jaar de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn. Op een in beslag genomen mobiel van hem, tien maanden voor die aanslag, stonden foto’s waarop hij met wapens poseert, zoals pistolen en messen.

Maar die zijn niet opgemerkt door politieonderzoekers in Nordrijn-Westfalen. Volgens de landelijke recherche is mogelijk ook het pistool te zien waarmee A. de chauffeur van de door hem gekaapte vrachtwagen doodde. Het nieuws komt bovenop eerdere blunders van de Duitse veiligheidsdiensten in de zaak Anis A.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden