Brandweer: 'Code rood betekent niet: pas op, binnenblijven'

De kleurcodes van vandaag op Natuurbrandrisico.nl. In de grijze gebieden is het actuele natuurbrandrisico onbekend.Beeld natuurbrandrisico.nl

Het is code rood, waarschuwt de site natuurbrandrisico.nl. Maar wat houdt dat in? Allard Schimmel, woordvoerder van de brandweer, legt uit. Er zijn vijf kleurcodes, maar de bijbehorende adviezen verschillen amper. Pas op met sigaretten en barbecuekolen en dergelijke. Daar heb je als gewone burger niet zo veel aan, of wel?

Het systeem van kleurcodes is er ook vooral voor de brandweer zelf. Het is een hulpmiddel om te bepalen wat voor en hoeveel materieel we moeten inzetten bij een natuurbrand. We letten daarvoor op bijvoorbeeld luchtvochtigheid, windsnelheid en de droogte van de vegetatie.

Het betekent niet dat groen veilig is en rood onveilig. De grote paasbrand van 2014 vond ook plaats tijdens code groen, maar toen draaide de wind plotseling heel raar. We willen zeker niet dat mensen code rood zien zoals een KNMI-code: ‘pas op, binnenblijven’. Nee, het is prima als je de natuur in gaat, maar geef het snel door als je iets verdachts of een brand ziet. Natuurbranden zijn in Nederland immers behoorlijk vaak het gevolg van brandstichting.

Wat betekent het wel?

Code groen, lichtgroen en geel betekenen min of meer hetzelfde naar buiten toe: pas een beetje op met vuur. Code oranje is het omslagpunt. Dan neemt de kans toe dat een brand onbeheersbaar wordt. Er worden dan preventief surveillancevluchten uitvoeren boven bijvoorbeeld de Veluwe. Code rood is voor de brandweer heel belangrijk, want dan kunnen we inzet van blushelikopters van het leger eisen.

Komt code rood vaak voor?

Nee, dat gebeurt niet zo vaak. Vorig jaar hebben we het een paar dagen in Brabant gehad. Een paar jaar terug hadden we volgens mij niet eens code oranje gehaald. Toen hadden we een heel nat voorjaar gehad. In het voorjaar zien we al de eerste natuurbrandjes ontstaan. De natuur is dan eigenlijk heel droog. De boomsappen zijn nog net niet gaan stromen en de bomen staan nog niet in blad. Gelukkig is de temperatuur dan nog laag en waait het niet zo hard, dus we kunnen branden dan meestal snel uitkrijgen.

Er zijn ook regio’s die helemaal niets bijhouden. Hoe kan dat?

Sommige regio’s hebben besloten om meetstations in te richten en andere niet. Voor volgend jaar willen we de kaart wel veranderen, zodat in het hele land duidelijk is wat mensen het beste kunnen doen.

Is het niet gevaarlijk als regio’s dat niet bijhouden?

Nee, bij de meldkamers zit men niet vast aan die codes. Als er geen natuurbrandrisico is geregistreerd, is het niet zo van: ‘Computer says no’. De medewerkers zien de index stijgen in andere gebieden en dan houden ze daar rekening mee. In sommige regio’s zijn de adviezen ook aan elkaar gekoppeld. Zuid-Limburg deelt bijvoorbeeld de kleurcode met Noord-Limburg en ook de noordelijke drie provincies werken samen in hun meldkamer.

Zouden er niet wat minder codes kunnen komen?

Er zei net ook nog iemand tegen mij: “Ik ben kleurenblind, voor mij zijn die kleurcodes niet duidelijk”. Ook dat is een reden om misschien over te stappen op twee boodschappen: een voor de normale situatie en een voor als de brandweer extra alert is.

Vormt de droogte ook een probleem als de brandweer bluswater nodig heeft?

Het probleem is niet dat we geen water hebben, daar hebben we allerlei oplossingen voor. De vraag is eerder: hoe krijg je het water op de goede plek. Dat is vooral een logistieke uitdaging.

Droogte bij boeren

Voor boeren geldt in delen van Zeeland, Noord-Brabant en Limburg een beregeningsverbod. Akkerbouwers en veeboeren mogen geen water meer halen uit sloten, kanalen en plassen. Wel is het nog toegestaan grondwater op te pompen voor beregening. Waterschappen raden mensen aan verstandig om te springen met water. Dus niet elke week de auto wassen of meerdere keren per dag douchen. Op warme dagen gebruiken Nederlanders 20 procent meer dan de gebruikelijke 120 liter per dag.

Tot echte problemen op het platteland leidt de droogte nog niet, al beginnen boeren in Zeeland en Noord-Brabant en Limburg zich wel zorgen te maken over de droogte. In deze zuidelijke zandgebieden is het warmer dan in de rest van Nederland. Iets verder naar het zuiden, in België, slaan boeren wel alarm. Omdat gewassen en gras niet goed groeien is de schade voor de Belgische landbouwsector al opgelopen tot ruim 180 miljoen euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden