'Brandstichting bij moskee is slechts het topje van de ijsberg'

Imam Azzedine Karrat van de Essalam Moskee in Rotterdam met de dreigbrief die zeker twintig moskeeën vorige week ontvingen. Beeld ap

De poging tot brandstichting zaterdag bij een moskee in Enschede staat bepaald niet op zichzelf. Geweld tegen moskeeën komt veel vaker voor dan je op basis van de berichten daarover zou denken, stelt onderzoeker Ineke van der Valk.

Wat zich in Enschede afspeelde, is volgens haar wel een stuk onheilspellender dan veel andere incidenten. Een man gooide een molotovcocktail tegen het gebouw, terwijl er binnen een bijeenkomst gaande was. Een toegesnelde moskeebezoeker wist op tijd de vlammen te doven. "Veel moskeebesturen kiezen ervoor om het geweld aan hun adres niet in de openbaarheid te brengen", vertelt Van der Valk. "Bijvoorbeeld omdat ze de zaak niet op de spits willen drijven."

Van der Valk doet voor de Universiteit van Amsterdam al een aantal jaren onderzoek naar agressie tegen moslims en moskeeën. Vorig jaar telde ze 28 gevallen. "De meeste daarvan hebben ook het nieuws gehaald: varkenskoppen op de stoep van een moskee, leuzen in graffiti, poging tot brandstichting. En dan zijn er nog de dreigmails en -brieven."

De laatste maanden lijkt de agressie volgens haar toe te nemen. "De teller voor dit jaar staat al op 18 incidenten, al bestaat de helft daarvan uit dreigbrieven met hakenkruizen die een aantal moskeeën vorige week kregen. Maar toch: er zijn nog maar twee maanden voorbij." Van der Valk baseert zich op berichten in de media en op tellingen van moskeekoepels, maar ook op meldingen die binnenkomen bij een meldpunt dat moslims hebben opgezet.

Toen ze twee jaar geleden een enquête verspreidde onder moskeebesturen, meldde ongeveer een derde dat die in de voorgaande tien jaar mikpunt van agressie waren geweest. Statistisch geen harde cijfers, want niet alle besturen reageerden en dus is het moeilijk te zeggen of de besturen die wél reageerden, representatief waren. Maar ook hier geldt wat Van der Valk betreft: een derde van alle respondenten, dat zegt wel iets.

Zorgen
De spreekbuis van veel van de moskeekoepels, het Contactorgaan Moslims en Overheid, is nog niet overtuigd dat geweld tegen moslims inderdaad toeneemt. Vooralsnog wijst niets daarop, zegt voorzitter Rasit Bal. "Maar natuurlijk, we maken ons wel zorgen. In onze gemeenschap leeft het gevoel dat het zo maar kan gebeuren, dat het ieder moment mis kan gaan."

Minister Asscher voelt die spanning ook, vertelde hij maandag in Radio 1-programma Dit is de Dag. Hij beloofde zo snel mogelijk met moslimorganisaties om tafel te gaan: "Ik ga ze een hart onder de riem te steken en kijken hoe we elkaar kunnen helpen".

Politiecijfers
Of de politie een toename ziet in agressie tegen moslims, wordt op zijn vroegst deze zomer duidelijk. Dan publiceert ze cijfers over aangiften die in 2015 werden gedaan. Over die cijfers was de afgelopen jaren in islamitische kringen een hoop te doen, want tot begin 2015 registreerde de politie 'islamofobe' agressie niet apart. Bij antisemitisme gebeurde dat wel. Oneerlijk, vonden veel moslims.

Sinds vorig jaar kunnen agenten op hun aangifteformulier invullen dat er sprake is van 'moslimdiscriminatie'. Voor die tijd bracht de politie overigens wel rapportages uit over geweld tegen moslims. De baseerde zich daarbij op wat slachtoffers meldden in hun aangiftes. In 2013 telde de politie 150 gevallen van moslimdiscriminatie en anti-moslimgeweld, in 2014 waren dat er 206.

Het aantal moskeeën dat vorige week een dreigbrief met nazi-symboliek heeft gekregen, ligt veel hoger dan aanvankelijk werd gedacht. De brief viel niet bij tien, maar minstens bij twintig moskeeën op de mat, heeft de politie maandag bekendgemaakt.

Op de brief - eigenlijk een flyer - stond een hakenkruis en de adelaar van nazi-Duitsland, plus de tekst 'Binnenkort hoog bezoek!! Varkens. Anti-islam. Islam is valse en duivelse religie.'. De politie verwacht dat nog meer moskeeën zich zullen melden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden