Brandnetels van de zee

(koos dijksterhuis)

De eerste kwallen die in de lente aanspoelen, zijn blauwe haarkwallen. Twee weken geleden vond ik ze al veel op het strand. Ze kunnen diepblauw worden, blauwer dan de blauwste zee, blauwer dan de blauwste zeepaddestoel.

Zeepaddestoelen zijn dikke lobbesen vergeleken bij de haarkwal. De haarkwal wordt niet groter dan zo’n twintig centimeter. Dat is de doorsnee van zijn hoed, waaraan tentakels hangen die een meter kunnen worden. Als je daar langs zwemt, is het of je bloot in de brandnetels rolt.

Afgelopen winter hebben kwallen zich zoals in alle winters gewijd aan de kraamzorg. Ze groeien als een poliep op vaste ondergrond en produceren baby na baby. Die groeien als schijfjes op een stapel. Het bovenste minikwalletje raakt los en laat zich met de stroom meevoeren. Met de stroom meedrijven is vervolgens de levensvervulling. Ik ken mensen die daar hun hele leven uit spirituele motieven naar streven, maar kwallen kunnen het als baby al. Hoewel... Een kwal lijkt weinig meer dan een zak zeewater, maar kan zich door zijn lijf samen te trekken toch een beetje voortstuwen. De tentakels verlammen kleine prooidiertjes, en brengen die naar de kwallenmond. Een kwal vertoont dus wel enige activiteit.

Blauwe haarkwallen leven in noordelijke wateren. Bij de Britse eilanden zijn de gele en rode haarkwal algemener. Vooral de gele kan groot worden.

Blauwe haarkwallen bestaan behalve uit zeewater uit iets wat gegeten wordt door zeeanjelieren. Zeeanjelieren zijn forse zeeanemonen die langs de hele Nederlandse kust onder water leven, op (Japanse) oesters, scheepswrakken, basaltblokken en andere ankerpunten. Vooral in de Zeeuwse Scheldes komen ze veel voor: joekels waarboven het veilig zwemmen is. Geen haarkwal komt erdoor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden