Review

Brahms eendrachtig omarmd door Haitink en Ax

Koninklijk Concertgebouworkest, Emanuel Ax (piano) olv Bernard Haitink op 15/12 in Concertgebouw Amsterdam. Herhaling vanavond en zondagmiddag (tevens rechtstreekse uitzending via Radio 4).

In het orkestrale slotakkoord van het Eerste pianoconcert van Brahms doet de pianist niet mee. Dirigent Bernard Haitink draaide zich woensdagavond op dat moment echter om, strekte zijn handen naar Emanuel Ax uit en gaf daarmee dat akkoord als het ware cadeau aan de pianist.

Een mooi gebaar, en volslagen terecht. Ax is het soort pianist met wie maestro’s als Haitink uiterst plezierig kunnen samenwerken. Nooit ijdeltuiterij, nooit effectbejag of holle retoriek, maar altijd dienstbaar aan de muziek. Hier niets van de animositeit tussen Leonard Bernstein en Glenn Gould die in een historische uitvoering van dit concert zo van inzicht verschilden dat Bernstein daarover vooraf het publiek moest inlichten. In Amsterdam omarmden Haitink en Ax eendrachtig de muziek van Brahms, en deelden hun liefde ervoor met de concertgangers. Die beloonden hen daarvoor met een langdurige ovatie.

Ax moet waarschijnlijk net zo geïmponeerd zijn geweest door de zinderende zachtheid die Haitink in het tweede deel aan het orkest ontlokte als het muisstil luisterende publiek. De pianist pareerde met een adembenemende interpretatie van dit weergaloze adagio. De spankracht die Haitink hier in tempo en dynamiek legde toonde de ervaring die hij met het stuk heeft. Universal heeft zijn oude Brahms-opnamen met Claudio Arrau (Philips) gelukkig net weer in de handel gebracht. Twee klagende klarinetten, even later gevolgd door twee huilende hobo’s die ineens in majeur overgaan – het werd allemaal uiterst delicaat door Haitink uitgedirigeerd.

En hoewel Ax niet alle van de vele trillers die Brahms in zijn concert stopte met evenveel finesse uitvoerde, en hoewel hij in het opzetten van het rondothema in het laatste deel een behoorlijke misslag maakte, was het een belevenis om dit waarachtige muziek maken mee te maken. Dat vond Ax ook, en die balde tijdens het slotapplaus als een klein kind zo blij zijn beide vuisten richting het orkest dat hem zo goed begeleid had.

Het Concertgebouworkest speelde vóór de pauze onder zijn eredirigent ook al zo geconcentreerd. Brahms’ Derde symfonie stond toen op de lessenaars. Van de vier symfonieën de minst uitgevoerde, waarschijnlijk omdat die zonder retteketet eindigt. Haitink heeft zo’n opwindend einde niet nodig – integendeel. Hij schuwt het maestoso en het opgepookte en weet Brahms’ hoekige accenten en syncopen zonder overdreven scherpte toch mooi uit te laten komen. Ook hier die gedragen stilte in het andante, een kunst slechts voorbehouden aan de allergrootste maestro’s. Een memorabele Brahms-avond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden