Brabantse politie jaagt met auto en video op agressieve hardrijders

BEST - Het zijn geweldige chauffeurs met veel ervaring, Andries Ammerlaan en Folmer Kamminga. Helaas kunnen ze hun rij-kwaliteiten in de praktijk nog maar weinig tonen. Vroeger wel. Toen reed Kamminga vanuit Driebergen in Porsches en Range Rovers rond en was Ammerlaan ook goed thuis op de motor. Sinds de reorganisatie van de politie in 1994, waardoor veel specialismen sneuvelden, mag Ammerlaan vooral nog burenruzies sussen en doet Kamminga zijn plicht bij de recherche.

Maar nu zijn ze weer in hun element. Na een toenemend aantal klachten over a-sociaal gedrag op de weg, besloot de korpsleiding om bij wijze van proef een maand lang de ergste overtreders aan te pakken en vast te leggen op video. Ook elders in het land wordt de draad van 'blik op de weg' de laatste tijd weer opgepakt en per 1 januari sterk uitgebreid. “Wij willen helder krijgen wat er precies aan de hand is”, zegt de projectleider in Zuid-Oost Brabant, W. de Bruin.

“Daarbij letten we niet primair op snelheid. Het is namelijk gebleken dat het zo druk is op de wegen dat het met snelheidsovertredingen vooral op de snelweg eigenlijk best meevalt. Wel is wellicht daardoor de agressie sterk toegenomen. Bumpertje kleven, snijden, rechts inhalen, dat soort zaken zie je steeds vaker en daar letten we dan ook scherp op.”

Voor het project haalde De Bruin tien chauffeurs overal uit de regio vandaan. Stuk voor stuk jongens die vroeger bij de nu opgeheven verkeersgroepen zaten, een speciale opleiding genoten en in de loop der jaren vele duizenden kilometers onder zich door zagen schieten.

Er komt heel wat bij kijken om met duizelingwekkende snelheid achter een scheurneus aan te gaan, zonder daarbij anderen en jezelf in gevaar te brengen, blijkt als we een middag mogen meerijden. Bij elke inhaalmanoeuvre wordt een zekere ontsnappingsmogelijkheid ingebouwd. Anticiperen en routine zijn de sleutelbegrippen. De routine zijn de tien chauffeurs na vier jaar een beetje kwijt. Daardoor, en omdat elk risico wordt vermeden, kan het gebeuren dat ze door een wegpiraat worden losgereden.

Zoals die middag in de buurt van Rips (De Peel). Onze Golf volgt een blauwe BMW 523 i automaat die met een waanzinnige snelheid over een provinciale weg en een landweg scheurt en daarbij zo ongeveer alle verkeerstekens, strepen en lichten negeert. Het is duidelijk dat de chauffeur op een bepaald moment probeert zijn achtervolger af te schudden en bij een rotonde lukt dat nog ook. We zitten vast achter een SRV-wagen en de BMW verdwijnt snel uit het zicht. Even eerder was trouwens al duidelijk geworden dat de politie-Golf (top 225 kilometer per uur) de BMW onmogelijk kon bijhouden.

Omdat het om een lease-auto gaat, moet met speurwerk het bewijs geleverd worden dat de leaser ook daadwerkelijk de auto reed. De betrapte overtreder wil nog weleens valse aangifte van diefstal doen en dan staat de politie met lege handen. In dit geval kon Kamminga aan de hand van in Zuid-Limburg opgeduikelde hotelbonnen en tankbonnetjes aantonen, dat het alibi van de leaser - een druk bezette bedrijfsdirecteur - niet klopte. Het proces-verbaal, inclusief videoband waarop de kamikaze-rit is vastgelegd, ligt nu bij justitie in Den Bosch.

De BMW-piloot blijkt een uitzondering. Zo bont maken de meeste overtreders het niet. Intussen zijn er door toedoen van de geprepareerde Golf al wel 160 stevige verbalen uitgeschreven. De auto (huurprijs 4000 gulden per maand) heeft op het politieburo in Best dan ook een toepasselijke koosnaam gekregen: 'gouden koets'. Want het tikt lekker aan: Wie meer dan 30 kilometer te hard rijdt, kan rekenen op een geldboete van een tientje per overschreden kilometer. Dus wie 160 rijdt waar 80 mag, is zomaar 800 gulden kwijt. Buitenlanders moeten meteen afrekenen.

Niet altijd blijft het bij een geldboete. Het rijbewijs kan ingenomen worden en ook de auto, afhankelijk van de manier waarop het verkeer in gevaar wordt gebracht. Meestal staat een overtreding niet op zichzelf: notoire hardrijders negeren vaak rood licht, houden geen afstand, rijden over strepen, verdrijvingsvlakken en verkeerde voorsorteervakken en dragen zelden of nooit de gordel.

De Golf is behalve met een videocamera uitgerust met een geijkte snelheidsmeter, een sirene, een afneembaar blauw zwaailicht, borden met 'Stop politie' op de hoedenplank en achter het zonnescherm, een blaasapparaat en een extra fototoestel. Ammerlaan rijdt vandaag, Kamminga bedient de video en het stopbord.

Voor het eerst licht dat bord rood op na het passeren van een vrachtwagentje met aanhanger. De chauffeur rijdt met losse handen ruim boven de 100 kilometer per uur (80 toegestaan) en draagt geen gordel. “Ik had kramp in mijn vingers en had de snelheid niet in de gaten”, verklaart hij. De gordel draagt hij principieel niet. “Mijn zusje verongelukte omdat ze de gordel droeg. Mijn moeder had 'm niet om en overleefde.” Ammerlaan neemt de tijd om de man ervan te overtuigen dat de statistische werkelijkheid anders is en zegt dat hij een acceptgiro tegemoet kan zien.

“Anders dan tijdens de patrouilles op de rijksweg, waar je jezelf, links en rechts rijdend, zoveel mogelijk laat zien om het verkeersgedrag te beïnvloeden, rijden we nu tactisch zo onopvallend mogelijk”, legt Ammerlaan uit. Overtreders worden een hele tijd gevolgd. “Je voorkomt dan dat je een momentopname maakt. We rijden er ook niet te dicht achter, want dan krijgen we steevast de smoes: 'Ik werd opgejaagd'.”

Kamminga spreekt iedere chauffeur die staande is gehouden uiterst vriendelijk aan, zelfs als de lucht van verschroeide rubber, door de kamikazerit die eraan vooraf ging, te snijden is. De geconstateerde snelheid wordt doorgaans naar beneden afgerond en de overtreder wordt ook niet overal op gepakt. “Ze weten dat ze fout zitten. Bijna niemand hoeft de video te zien. Ach, ik geef ze het gevoel dat ze worden gematst.”

Ammerlaan en Kamminga weten precies de stekken waar ze hardrijders kunnen oppikken. Zoals bij de Shell-pomp langs de N 277, beter bekend als de Middenpeelweg, waar 80 per uur mag worden gereden. Het schemert als (opnieuw) een BMW met 140 voorbij raast. In een dorp rijdt hij even 90, om daarna door te trekken tot 155. “Gewoonte”, verklaart de blaag achter het stuur. “Doe het iets rustiger aan”, spreekt Kamminga op vaderlijke toon. “En doe je gordel om.” Hij bekeurt hem op 130 kilometer (500 gulden boete) en laat tal van andere overtredingen zitten. “Je hoeft niet het onderste uit de kan te halen”.

Op dezelfde weg 'pakken' we nog een grijze Volvo met daarin drie Portugezen zonder paspoort en rijden vervolgens door naar Eindhoven, waar een witte Ford Scorpio bij het rechts afslaan bijna een fietser schept. Kennelijk niet onder de indruk van het 'bijna-ongeluk' presteert de chauffeur het om in de stad ruim boven de honderd te rijden, met zijn hoofd tegen de deurstijl te gaan hangen, geen richting aan te geven en ook anderszins overtreding na overtreding te maken.

Na tien minuten volgen vindt Kamminga het genoeg en geeft het stopteken. “Wat kost het?” is het enige dat de opgeschoten jongen wil weten. “Dat zal ik je gauw vertellen”, klinkt het deze keer iets minder vriendelijk. “170 gulden voor die fietser en 220 gulden voor de snelheid”. Intussen is het erg gaan misten. Er scheurt een auto voorbij: 142 geijkte kilometers op de teller.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden