Brabantse koe krijgt blad op menu

Twintig Brabantse boeren doen een proef met 'voederbomen'. Het is de bedoeling dat geiten en koeien mineralenrijke wilgen- en elzenbladeren gaan eten als aanvulling op hun gebruikelijke menu. Gezond, en nog een verrijking van het landschap ook.

Herkauwers in Nederland als koeien en geiten eten normaal gesproken gras en maïs. In vele delen van de wereld is dat menu gevarieerder. Bladeren van voederbomen zijn heel gebruikelijk als diervoer. Een twintigtal boeren in de Loonse en Drunense duinen in Noord-Brabant en onderzoekers van het Louis Bolk Instituut voor duurzame landbouw en voeding zijn onlangs een proef begonnen met die voederbomen.

"Het idee komt voort uit de praktijk van de biologische landbouw", zegt Emiel Anssems, projectleider bij Stichting Duinboeren. "Geiten houden niet van open graasgebieden en ook kippen in het veld houden van enige beschutting, bijvoorbeeld tegen roofvogels. Daaraan gekoppeld zijn we ook aan het nadenken hoe we de biomassa op de velden zo efficiënt mogelijk kunnen gebruiken. Nu is energiewinning uit houtsnippers nog te duur. Als je echter aan die bomen meer functies kunt toekennen, dan wordt het wellicht wel de moeite waard. Zo zijn we op die voederbomen gekomen."

Anssems en zijn collega Nick van Eekeren van het Louis Bolk Instituut willen echter nóg een slag slaan. Anssems: "Naast voeding en energie kunnen die bomen, als ze aan slootkanten worden geplant, voorkomen dat mineralen uit mest in het slootwater verdwijnen. Daar zijn de waterschappen vast blij mee. Dan hoeft het oppervlaktewater minder gereinigd te worden.

"Maar ook natuurorganisaties zullen content zijn met dit experiment. Door het aanplanten van bomenrijen creëer je verbindingszones en bovendien geeft het een gevarieerder flora en fauna. Het is niet voor niets dat juist Brabantse Duinboeren meedoen met dit experiment. Wij zoeken van oudsher naar de integratie van landbouw en natuur en landschap."

Van de bedoelde dieren staan geiten wel bekend als bladeters. Hoe zit dat met koeien? Anssems: "Koeien eten normaal gesproken gras in Nederland, maar in twee derde van de wereld eten ze ook bladeren."

De projectleider benadrukt dat het eten van blad door koeien een van de onderzoekspunten is. "We gaan dat helemaal uitzoeken. Het blad moet een hoge voedingskwaliteit hebben en bijdragen aan de gezondheid van de beesten. We gaan de bladeren drogen aan de buitenlucht, maar we geven ze ook vers. En dan maar afwachten wat de effecten zijn. Ik denk wel dat het gaat lukken. Koeien eten in Nederland soms ook bladeren. Daar waar weides grenzen aan een bomenrand zie je dat die bomen kaal zijn gegeten zover de koeien reiken."

Het is echter niet de bedoeling dat de koeienmaaltijd voortaan alleen uit bladeren bestaat. "Die bladeren zijn een aanvulling op hun gebruikelijke menu. Bladeren hebben op gras voor dat ze een hogere voedingskwaliteit hebben. Er zitten veel meer mineralen is zoals zink en koper. Koeien die gras eten, halen hun mineralen uit het krachtvoer dat ze daarnaast nog krijgen. Bladeren vormen dus vooral voor biologische boeren een uitkomst, want die mogen maar beperkt krachtvoer geven."

Wilgen en zwarte elzen zijn de soorten die de Duinboeren onder meer op het oog hebben. "Vooral wilgen," zegt Anssems. "Die passen precies in de vierslag die ons voor ogen staat. Het zijn goeie groeiers waardoor ze veel biomassa leveren voor energie en compost. Ze zijn ook eenvoudig te oogsten. Hun bladeren zijn zeer gezond en de bast bevat een aspirine-achtige stof. Bovendien passen ze in het landschap hier. Je kunt ook experimenteren met andere bekende energiegewassen als olifantsgras of bamboe, maar dat zijn hier landschapsvreemde elementen. Bovendien zijn het geen voedergewassen."

De wilgen die de boeren gaan gebruiken, zijn ook niet zomaar wilgen. "Het zijn veredelde wilgen, die veel hout leveren, en ook goed zijn voor de grondsoort die we hier in Brabant hebben."

Op de vraag of er ook nog iets fout kan gaan, zegt Anssems: "Hoogstens aan eigen succes. De biodiversiteit kan sterk aantrekken. Dat geeft wellicht een teveel aan natuur en groen. Het gevaar bestaat dan dat dat de boerenactiviteit in de weg gaat zitten. Maar ik ben geen doemdenker."

De eerste wilgen zijn inmiddels de grond in en al anderhalve meter hoog. Het experiment, gefinancierd door het ministerie van landbouw, loopt drie jaar. In het najaar komt het Louis Bolk Instituut met een eerste inventarisatie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden