Brabantse boer kan uitbreiden én het milieu helpen

Jelle Brandsma

den bosch – Uitbreiding van een boerenbedrijf zonder flora en fauna te beschadigen is in Noord Brabant vrijwel onmogelijk. Maar nu is er de zogenoemde Depositiebank: die maakt vernieuwing en uitbreiding van boerenbedrijven mogelijk, tenminste, als de emissie van stikstof elders omlaag gaat.

Verspreid door Noord-Brabant liggen veel kwetsbare natuurgebieden met een door Europa beschermde status (Natura 2000 gebieden). Die staan onder druk; er is intensieve veehouderij met veel mest. Via mest komt er ammoniak in de lucht en dat wordt omgezet in stikstof. De hoeveelheden schadelijke stoffen in de Brabantse lucht overschrijden de normen. Gemiddeld worden de beschermde natuurgebieden in Brabant twee tot drie keer te veel met stikstof belast, zegt Henk Ullenbroeck van adviesbureau Arcadis.

Het bestuur van de provincie heeft samen met landbouw- en milieuorganisaties en met Arcadis een oplossing gezocht voor bedrijven die toch willen uitbreiden. Sinds juli wordt gewerkt met de Depositiebank. Alle gegevens van de veehouderijen in Brabant zijn in een databank opgeslagen. Een boerenbedrijf kan alleen uitbreiden als er zekerheid is dat er rondom de beschermde natuurgebieden voldoende bedrijven zijn gestopt. En elke nieuwe stal die wordt gebouwd moet de uitstoot beperken. Zo daalt de totale uitstoot van stikstof en wordt het milieu er per saldo beter van. In 2028 moet de depositie (de neerslag) van stikstof met ruim de helft zijn gedaald. „Dat is voor ons een tussenstand”, zegt Piet Rombouts van de Brabantse Milieufederatie. „Om waardevolle natuur in stand te houden moet de emissie daarna nog eens flink omlaag.”

Deze maand worden in Brabant de eerste vergunningen afgegeven volgens de nieuwe werkwijze. Inmiddels is er ook uit andere provincies, zoals Limburg en Overijssel, belangstelling voor de Depositiebank. Rombouts: „Het idee voor dit systeem komt van de Werkgroep Behoud De Peel. Die zijn twintig jaar bezig met de bescherming van het hoogveen en zeggen al jaren dat de agrarische uitbreiding mag als de ammoniak-emissie elders daalt.”

Om gebieden te beschermen is de afgelopen jaren geprobeerd boerenbedrijven te verplaatsen. Maar in Brabant kan de veehouderij vrijwel nergens terecht zonder daar natuur te belasten. Daardoor struikelt de bedrijfsverhuizing dan bij de rechter. Ook al is de toename van de vervuiling heel beperkt en neemt de depositie op andere gebieden veel meer af. „Die juridische blokkade frustreert ook voor het milieu gewenste ontwikkelingen”, zegt Ullenbroeck.

„Het is in het belang van het milieu dat boeren investeren in hun bedrijf”, meent de Arcadis-adviseur. „Zij gaan dan over op een stalsysteem waarbij sprake is van minder ammoniak per dier. Grotere bedrijven kunnen investeringen in bijvoorbeeld een luchtwasser om ammoniak af te vangen betalen. Sommige apparaten kunnen 95 procent van de ammoniak weghalen. De combinatie van vernieuwing van bedrijven op goede plekken en krimp vlakbij de natuurgebieden, is daarom belangrijk. Andere methodes om de ammoniak-emissie te laten dalen, zoals ander voer geven, zijn nog in onderzoek. Wij zagen dat deze gewenste vernieuwing onvoldoende tot stand kwam. In feite zat ontwikkeling van de landbouw muurvast.”

In de nieuwe Depositiebank wordt bijgehouden welke boeren stoppen en wat dit betekent voor de uitstoot van stikstof en de belasting van de natuurgebieden. Een boer die wil uitbreiden krijgt alleen toestemming als er elders voldoende ruimte voor uitstoot van stikstof is vrijgekomen en als hij een stalsysteem gebruikt waarbij minder ammoniak vrijkomt. Ullenbroeck: „Omdat we die samenhang tussen groei en krimp kunnen aantonen, staan we juridisch sterk. Wij willen bereiken dat de neerslag van stikstof snel daalt en dat de modernisering van de veehouderij op goede plekken door kan gaan.”

Of de stikstof-emissie en depositie echt omlaag gaan, wordt ieder jaar gecontroleerd, zegt Rombouts. „Als dat onvoldoende gebeurt, moet de provincie ingrijpen. Dan komen er extra technische eisen aan stallen, of een beperking van het aantal dieren of er wordt gekeken naar de manier waarop wij vergunningen verlenen. De provincie houdt ’de hand aan de kraan’, en wij controleren dat.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden