Braakliggende landbouwgrond als militair oefenterrein

REIDERLAND - Groningen loopt niet over van enthousiasme voor de vestiging van een nieuw groot militair oefenterrein in het noordoosten van de provincie.

HANS DE PRETER

Nadat staatssecretaris Van Voorst tot Voorst deze week liet weten dat het Oldambt - tussen Winschoten en het bij de Dollard gelegen Woldendorp - in beeld is voor een groot nieuw oefenterrein, zijn er geen feestelijke geluiden vernomen. Van protesten is ook nog niets vernomen, al stonden 20 leden van de onlangs opgerichte Nieuwe Communistische Partij met borden tegen het plan de staatssecretaris op te wachten toen hij Winschoten bezocht.

Maar men kijkt in oostelijk Groningen toch wat anders aan tegen oefenterreinen dan in het begin van de jaren '70. Dat concludeerde de staatssecretaris althans zelf tijdens zijn spreekbeurt voor het CDA. Hij gaf een toelichting op een studie die gaande is over de verplaatsing van oefenterreinen uit natuurgebieden naar braakliggende landbouwgronden. "Binnen die studie is noordoost-Groningen een serieuze optie" , liet Van Voorst tot Voorst weten.

Dat er in oost-Groningen minder weerstand bestaat tegen een oefenterrein, geldt overigens niet voor de gemeente Reiderland. Het 2 500 hectare tellende oefenterrein zou voor een deel binnen deze gemeente moeten worden ondergebracht.

"We staan we hier nog steeds zeer gereserveerd tegenover de komst van een oefenterrein" , aldus burgemeester W. M. Cornelis (PvdA) van Reiderland. Zijn gemeente omvat de van oudsher communistische bolwerken Beerta en Finsterwolde en is geografisch dan wel de meest rechtse gemeente van Nederland, politiek gezien is het nog steeds de meest linkse.

Werkgelegenheid

Volgens Cornelis is de aard van de bezwaren tegen de komst van een militair oefenterrein wel wat veranderd. In de jaren '70 toen het 'plan Kikkert' Westerwolde tot oefenterrein wilde inrichten, werden wel argumenten aangevoerd vanuit een anti-militaristisch sentiment. "Nu is er weerstand omdat we hier nog ruimte hebben en heldere luchten waar we liever geen helikopters in hebben. Als de Tweede Kamer hier zo graag werkgelegenheid naar toe wil brengen dan voelen we meer voor de spreiding van andere Rijksdiensten" , aldus Cornelis.

Anderzijds vindt hij nieuwe arbeidsplaatsen ook aardig. "De landbouw loopt hier achteruit en we hebben arbeidsplaatsen nodig. Maar laten we de uitkomsten van de studie maar afwachten en de discussie over de dienstplicht" , aldus de burgemeester.

De studie die de staatssecretaris laat verrichten gaat om de vraag waar de in oprichting zijnde luchtmobiele brigade het best kan worden ondergebracht. Volgens de plannen gaat deze tijdelijk naar de Edese en Ginkelse hei, maar de Kamer wil dit natuurgebied sparen. Daarom wordt gezocht naar een braakliggend landbouwterrein waar deze brigade definitief kan worden ondergebracht.

Tweede brigade

Ook zou een van de landmacht-brigades, nu nog gevestigd bij Oirschot, Leusden, Ermelo, Steenwijk, Assen en Weert, verplaatst kunnen worden en met de luchtmobiele brigade naar noordoost-Groningen, de NoordOostpolder, Flevoland of een gebied bij Dedemsvaart moeten. Die overplaatsing kost 1,1 miljard en heeft betrekking op 5000 manschappen.

Volgens woordvoerder P. Maerssen van Defensie is de studie over een jaar klaar. De conclusies zouden betrokken kunnen worden bij de besprekingen over de kabinetsformatie in 1994. Mocht het kabinet dan akkoord gaan, dan kan het nog wel tien jaar duren voor deze z'n beslag heeft gekregen.

Het provinciebestuur van Groningen laat ook weinig merken van

housiasme voor het idee om de twee brigades naar oost-Groningen over te plaatsen. Daar herinnert zich men wellicht nog de massale protesten tegen het 'plan Kikkert' voor de aanleg van een oefenterrein van 4 000 hectare in Westerwolde. Tegen dat plan, waarmee toen 260 miljoen was gemoeid, kwam in 1969 een massaal protest op gang dat de volgende jaren bleef doorgaan. Uiteindelijk zou minister Stemerdink het afblazen.

Eind jaren '70 kwam er opnieuw verzet tegen plannen voor militaire activiteiten in Vlagtwedde. Wel is er begin jaren '80 in Ter Apel een Navo-depot gekomen. Dat Westerwolde een veel bosrijker gebied is dan het kale Oldambt waar veel landbouwgrond braak ligt, is voor het provinciebestuur van Groningen geen aanleiding om te ijveren voor de komst van het oefenterrein.

Gedeputeerde J. van Dijk (CDA) somt argumenten op voor zijn reserves. "In het streekplan zit geen ruimte voor een oefenterrein. En het onderzoek van de staatssecretaris richt zich ook op andere gebieden in Nederland, dus we weten niet wat de uitkomst is. Verder constateren we dat er een discussie is over de omvang van de krijgsmacht in Nederland en ook weet de staatssecretaris nog niet of hij een of twee divisies wil overplaatsen. We zien er niet veel in" , vat hij zijn standpunt samen.

Zijn collega van economische zaken J. Remkes (VVD) is er de afgelopen jaren niet in geslaagd grote bedrijven naar het Noorden te lokken. Hij heeft daarentegen te kampen met afkalvende werkgelegenheid in de Eemsmond, waar nu zelfs het voorbestaan van het trekpaard Aldel in gevaar is.

Zou de komst van 5000 militairen naar Oost-Groningen niet een forse impuls kunnen zijn voor de Groningse economie? Zou Groningen, in plaats van een lauwe houding aan te nemen, daarom niet juist energiek moeten gaan lobbyen voor de begeerde economische opsteker voor de oost-Groninger economie?

Remkes: "Met de werkgelegenheid is ook al geschermd door het rijk bij de inrichting van het Lauwersmeer tot oefenterrein. De effecten op de werkgelegenheid zijn nogal tegengevallen. En dat terwijl er een grote batterij aan werkgelegenheid was voorzien" . Hij vindt het nog te vroeg om actie te ondernemen, eerst moet er maar eens een plan op tafel liggen. "We willen geen discussie over vogels in de lucht. De staassecretaris is nu eerst aan bod" , aldus Remkes.

De gedeputeerden zien nog een beer op hun weg. "De verplaatsing naar braakliggende landbouwterreinen moet niet alleen door defensie worden betaald maar ook door Landbouw. De vraag is of dat ministerie wel bereid is om 750 miljoen te steken in het verplaatsen van defensieterreinen naar oost-Groningen" , aldus Remkes en Van Dijk.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden