Boze reacties Nieuw-Zeeland na felle protesten van Maori's

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Met het spugen naar de afgevaardigde van de Britse koningin, vertrappen van de vlag en tonen van blote billen door protesterende Maori's in Nieuw-Zeeland zijn de raciale spanningen in het land opgelopen.

“Als u me vraagt of de Maori's hiermee de steun van een brede groep in Nieuw-Zeeland in gevaar hebben gebracht, is het antwoord ja”, zei premier Jim Bolger gisteren. Voor hem was het zonneklaar dat het Maori-protest een heftige tegenreactie teweeg zal brengen.

Bolger zei al te overwegen de herdenking van het Verdrag van Waitangi volgend jaar om veiligheidsredenen niet meer in de gelijknamige plaats te zullen houden. De herdenking van dit verdrag, dat in 1840 de soevereiniteit over Nieuw-Zeeland overdroeg aan de Britse koningin Victoria, werd maandag in Waitangi gevierd. Het feest liep echter in het honderd door 500 protesterende Maori's, de oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Zeeland.

Ze raakten slaags met de politie, hesen hun eigen onafhankelijkheidsvlag en spuugden naar premier Bolger en de Britse gouverneur-generaal Catherine Tizard. Een van de Maori's liet zijn broek zakken voor de afgevaardigde van de Britse koningin, wat volgens de Maori-traditie de grootste belediging is.

Het protest van de Maori's was gericht tegen plannen van de regering voor een definitieve regeling van hun landeisen. Volgens het 155 jaar oude verdrag van Waitangi garandeert de Britse kroon de inheemse Maori's exclusieve rechten op het bezit van hun land, viswateren en bossen.

Historische claims van de Maori's zijn nauwelijks na te trekken, door de vage mondelinge overlevering. Bij elkaar eisen zij meer dan de helft van Nieuw-Zeeland en een groot deel van de viswateren. De vorige regering (Labour), die zich graag een progressief imago aanmat tegenover de Maori's, behandelde het Verdrag van Waitangi met respect en liet het regeringsbeleid uitgebreid toetsen door het zogeheten Waitangi-tribunaal.

De huidige regering van de Nationale partij van Jim Bolger vindt het verdrag echter hopeloos verouderd en heeft een plan ontworpen om in één keer alle grieven van de Maori's over verloren land te compenseren. Ze zouden daarvoor een 'fiscale enveloppe' van ruim 1,1 miljard gulden krijgen. Maori's vinden dit een schandalig voorstel, arrogant en arbitrair. Volgens hen is het geld volstrekt onvoldoende om de fouten uit het verleden, waarbij de blanken in gevechten met de Maori's veel land innamen, goed te maken.

“We beschuldigen u van diefstal van al het land in Aotearoa (Nieuw Zeeland)”, zei de Maori Matiu Tarawa tijdens de ceremonie. Een woordvoerder van de protestgroep Te Kawariki Maori zei: “Minister Doug Graham wordt bedankt voor de fiscale enveloppe. Hij heeft meer gedaan voor de Maori-protestbeweging dan Te Kawariki de afgelopen 12 maanden heeft kunnen doen.”

Radicalisering

Het regeringsplan en de desastreus verlopen nationale feestdag dreigen nu de rassenrelaties te verslechteren en het Maori-radicalisme nieuw vuur in te blazen. John Carter van de regerende Nationale partij, zei dat het publiek woedend was over de acties van de Maori's en dat het wil dat alle onderhandelingen worden afgeblazen. Oppositieleidster Helen Clark van de Labour partij zei dat de rassenrelaties vijftien jaar zijn achteruitgezet door de gebeurtenissen in Waitangi. “Ik beschouw het als de consequentie van het feit dat de regering niet samenwerkt.”

Hoewel er enkele Maori's in het parlement zitten en Nieuw-Zeeland volgens de VN goed met de inheemse bevolking omgaat, lijden toch veel Maori's onder het racisme door de zogeheten roodnekken. De maatschappelijke situatie van de 400 000 Maori's (13 procent van de bevolking) is weinig florissant. De werkloosheid onder hen is groot, meer dan de helft leeft van een uitkering, hun levensverwachting is een stuk lager dan van blanke Nieuwzeelanders. Wiegedood komt bij hen onverklaarbaar veel voor, en de gevangenissen zitten voor de helft gevuld met Maori's.

Door de trek naar de steden als Auckland en Wellington, waar ze in armoedige buitenwijken wonen, zijn stamverbanden en tradities verloren gegaan. Het Verdrag van Waitangi heeft de Maori's de laatste jaren wel wat land, visserijrechten en geld opgeleverd, maar volgens critici profiteren daar slechts een paar Maori-zakenlieden van, terwijl de rest verder afglijdt in armoede.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden