Boycot komt nauwelijks ter sprake

Luide roep om WK voetbal te verplaatsen, maar rond andere internationale sportevenementen blijft het stil

De roep om een boycot van het WK voetbal 2018 in Rusland was afgelopen weken luid en duidelijk. Of de sanctie werd geopperd als mogelijkheid waarover later kan worden beslist. Vreemd genoeg blijft het stil rond andere internationale sportevenementen die op kortere termijn op Russische bodem plaatsvinden. Onder meer eind deze maand de wereldkampioenschappen judo, dé sport van Vladimir Poetin.

Spreken slechts Olympische (Winter)Spelen en WK's voetbal bij politiek georiënteerden zo tot de verbeelding, dat de rest wordt vergeten?

Wie optelt wat zich recent op sportief gebied in Rusland heeft afgespeeld en nog gaat komen, ziet welke dominante positie Rusland zich in de afgelopen decennia in de mondiale sport heeft verworven.

Op de Global Sports Nations Index 2014 is Rusland opgeklommen naar een afgetekende eerste plaats. De index houdt de plaatsen bij waar de 450 grootste internationale sportevenementen de afgelopen zes jaar zijn gehouden en waar ze de komende zes jaar zullen plaatsvinden. Moskou is de tweede stad achter Londen; Kazan staat pal voor Sotsji tiende. Geen enkel ander land heeft twee steden in die toptien.

Natuurlijk waren er de oproepen tot een boycot van de Olympische Winterspelen in Sotsji vanwege de omstreden homowet die Poetin invoerde. Het liep met een sisser af. Een half jaar eerder was er nauwelijks rumoer rond de WK atletiek in Moskou. Om over de Universiade en de WK afstanden schaatsen maar niet te spreken.

De Fifa heeft een discussie over het WK voetbal 2018 resoluut afgekapt: de miljardendans rond de bal gaat gewoon door. Tenzij de in Brazilië licht over corruptie sputterende sponsors eindelijk eens in het geweer komen, maar die kans lijkt klein. Zo is de situatie ook voor de Formule 1, in oktober in Sotsji. De WK judo (25-31 augustus), WK zwemmen (2015), WK atletiek voor junioren (2016) en de Confederations Cup (2017); niemand maalt er (nog?) om.

Kenmerkend voor de houding van de internationale sportregenten is de toewijzing van de SportAccord Convention 2015 aan Sotsji. SportAccord is de machtige koepel van 92 internationale federaties van olympische en niet-olympische sporten plus twee handen vol aanpalende organisaties. De jaarlijkse conventie is de grootste bijeenkomst van vooraanstaande sportbestuurders en industriëlen.

De toewijzing aan Sotsji werd gedaan op 22 juli. Dat was na de problemen op de Krim en op het moment dat de rest van de wereld zich wegens de ramp met de MH17 afkeerde van Rusland. Aboe Dhabi, Durban en een Braziliaanse stad waren de alternatieven. Het IOC, dat tijdens de conventie traditioneel haar bestuursvergadering houdt, zei een dag later omtrent Sotsji nog geen beslissing te hebben genomen.

In het verleden voelde de sport zich misbruikt als er een oproep tot een sportieve boycot werd gedaan en er op andere (economische, culturele) gebieden niets gebeurde. Zoals voor de Olympische Spelen van 2008 in Peking. Nu is de situatie anders, aangezien Amerika en de EU daadwerkelijk overgaan tot sancties tegen Rusland, dat de G8-top is kwijtgeraakt. Kennelijk is de sport niet zo flexibel, of wil het dat niet zijn, om snel in te spelen op de nieuwe situatie.

Een speurtocht op internet levert vrijwel geen boycotdiscussies op bij betrokken internationale federaties. Er zijn wel tweets die daartoe oproepen. En er is een Canadese petitie waarin de Fia wordt gevraagd Sotsji met de Formule 1 te mijden. Na drie maanden staan er 100 handtekeningen onder.

De WK judo is een belangrijk evenement voor Rusland. Judo is het draaipunt voor de sportpolitieke macht van Rusland en is bovendien de sport van Poetin, die erevoorzitter is van de internationale judofederatie (IJF). In 2012 kreeg Poetin ter ere van zijn 60ste verjaardag de achtste Dan uitgereikt, een belangrijke onderscheiding. Bij die gelegenheid werd Poetin door IJF-voorzitter Marius Vizer de ideale ambassadeur voor het judo genoemd, omdat hij 'de judo-waarden-en-normen over de gehele wereld representeert voor alle judoka's!'

Vizer, al jarenlang een goede vriend van Poetin, is ook voorzitter van SportAccord. Daar ontwikkelt hij plannen die bedreigend zijn voor de macht van het IOC. Penningmeester van SportAccord is Poetins schoolvriend Arkadi Rotenberg, die voor de Winterspelen in Sotsji bouwopdrachten voor 7.4 miljard euro kreeg en ook bij het WK voetbal 2018 is betrokken. Rotenberg staat sinds vorige week op de zwarte lijst van de EU.

Zo is Rusland sinds het vallen van de Sovjet-Unie in alle belangrijke bestuurlijke geledingen van de internationale sport gekropen en heeft het met gas- en oliegeld grote belangen gekocht. De Russische minister van sport, Vitaly Mutko, is lid van het uitvoerend comité van de Fifa, dat dit jaar een megacontract heeft afgesloten met de Russische energiegigant Gazprom. Met Poetins partijgenoot Alexander Zhukov kreeg Rusland onlangs een vierde IOC-lid.

Nederlandse judoploeg vooralsnog naar WK in Chelyabinsk

Zoals de zaken er nu voorstaan, zal Nederland deelnemen aan de WK judo, die van 25 tot en met 31 augustus worden gehouden in het Russische Chelyabinsk. Dat verklaart Ben Sonnemans, directeur topsport van de Judobond Nederland (JBN).

Wel zegt hij dat samen met NOC-NSF en de ministeries van buitenlandse zaken en VWS de ontwikkelingen in Oekraïne nauwlettend in de gaten worden gehouden. "We bekijken de situatie van dag tot dag. Er kunnen zich ontwikkelingen voordoen waardoor afgezien wordt van deelneming. Omdat we ons land vertegenwoordigen, volgen we hierin het standpunt van de regering."

Sonnemans worstelt hoorbaar met de 'ongemakkelijke situatie'. "Aan de ene kant leven wij als staf en judoka's mee met de nabestaanden. Wij reizen doorlopend de wereld over en doen dat nu met het neerhalen van het vliegtuig in het achterhoofd. De wetenschap dat zoiets kan gebeuren met een gewoon commercieel toestel heeft enorme impact op ons."

"Tegelijkertijd draait de wereld verder. De een gaat aan het werk, de ander op vakantie. Onze judoka's staan te popelen om mee te doen aan het belangrijkste toernooi van dit jaar. Daarbij hebben zij geen invloed op dit complexe politieke dossier."

Er is geen discussiebijeenkomst geweest met de geselecteerde judoka's en hun begeleiders. Ook hebben Sonnemans geen berichten bereikt over eventuele boycots door andere landen. Wel wordt gewerkt aan een gedragsprotocol: hoe moet een judoka bijvoorbeeld handelen bij de medaille-uitreiking door een ongewenst persoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden