Bovenwinds ritueel bad blootgelegd

Op Sint Eustatius hebben archeologen bij opgravingen bij toeval een joods ritueel bad - mikwe - ontdekt. Het mikwe was rond 1830 gedempt, toen de laatste Joden het eiland verlieten.

De opgraving in de historische kern van Oranjestad was gericht op het natrekken van een oude legende: er zou een geheime gang zijn geweest tussen de synagoge en het ernaast gelegen huis van de chazzan (voorzanger). Ir. Siem Dijkshoorn, architect en bestuurslid van de Historical Foundation: “We stuitten op iets wat een fundering leek met een trap naar beneden. Bij toeval belandden we in een mikwe van gepleisterd natuursteen.“

In 1730 verzocht de joodse gemeente van Amsterdam de Staten-Generaal om aan Joodse immigranten op Sint Eustatius dezelfde rechten toe te kennen als aan christenen. Acht jaar later kwam de vergunning af om een eigen bovenwinds bedehuis met mikwe te bouwen, 'mits de godsdienstoefeningen van de joden die van de christenen niet zouden hinderen'. De zeven meter hoge synagoge Honen Daliem ('wie barmhartigheid bewijst aan de armen') kwam op veilige afstand te staan van de Nederlands Hervormde Kerk. Het gebouw werd opgetrokken uit Hollandse ijsselsteen.

Siem Dijkshoorn: “Kort geleden hebben we met Nederlandse ontwikkelingsgelden de ruïne van het door vele Caribische orkanen geplaagde gebouw geconsolideerd. Voor dat doel kochten we in Zuid-Holland bijna dertigduizend soortgelijke ijsselsteentjes. Het transport was net zo duur als de hele aankoopsom.“

Ook binnen het gebouw stormde het wel. Asjkenazische (Oost-Europese) en sefardische Joden (uit Spanje en Portugal) kregen het regelmatig met elkaar aan de stok. In 1760 greep commandeur Jan de Windt in: hij benoemde een commissie uit beide groepen om te komen tot een gezamenlijk reglement.

Dijkshoorn: “Uit onderzoek van aangetroffen scherven en afgekloven botten blijkt dat het mikwe rond 1830 is gedempt. In dat jaar verlieten de laatste Joden van de eens zo bloeiende gemeenschap het eiland“.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden