Bovenkerk trekt cijfers Turkse betrokkenheid heroïnehandel terug

DEN HAAG - Professor Frank Bovenkerk neemt in het openbaar zijn stelling terug dat “tientallen procenten” van de Turkse gemeenschap in Nederland betrokken zijn bij drugshandel. Hij durft geen cijfers meer te noemen sinds half Nederland over hem heen is gevallen, na zijn getuigenis voor de IRT-enquêtecommisie. En hij moet nu bekennen: zijn cijfers waren onbruikbaar, waardeloos. Maar de kern van zijn verhaal blijft overeind.

Deemoedig zit de professor opnieuw in het getuigenbankje bij de enquêtecommissie. Vóór hem twee vellen papier, met het verhaal dat hij wil afsteken. Bijna drie weken heeft de criminoloog gewacht op dit moment. Hij wil zelf ook graag toelichten waarom zijn eerdere verhaal verkeerd is overgekomen.

Het gepraat over procenten heeft de aandacht afgeleid van wat Bovenkerk nog steeds staande houdt, maar dan liever in de vorm van een wetenschappelijke hypothese. Er is wel degelijk sprake van een zeer grote zuigkracht van de Turkse heroïnehandel op de in Nederland wonende Turkse gemeenschap. En als hij een schatting mag doen, een slag in de lucht, dan komt hij nog steeds op “tientallen procenten” uit. “Dat kan ik zonder cijfermateriaal ook hard beredeneren.”

De commissie-Van Traa heeft de criminoloog uitgenodigd voor een tweede verhoor. “Gefeliciteerd met uw verjaardag”, opent commissievoorzitter Van Traa. Maar Bovenkerk wil liever beginnen. Hij pakt zijn eerste vel papier. Het wordt een betoog vol politiek correcte mitsen en maren. De Kamerleden luisteren aandachtig. En tevreden. Na dit tweede verhoor zal niemand meer durven beweren dat de parlementaire enquête medeverantwoordelijk is voor stemmenwinst bij extreem-rechts. De straatjes zijn weer schoongeveegd.

Bovenkerk begint met het opbiechten van een zonde. Op 6 september heeft hij cijfers voor de commissie achtergehouden. Die week had Bovenkerk net een nieuwe analyse gemaakt van het computerbestand van het 'Turkenteam' van de Amsterdamse recherche. Van de 13 000 Turkse namen uit dat bestand, bleken er maar 2 255 te kloppen. De rest bestond uit foute tellingen. Bovenkerk noemde zijn cijfer niet. Hij vond de cijfers te onbetrouwbaar. Zijn fout, erkent hij achteraf, was dat hij desondanks toch de “enige conclusie” trok dat tientallen procenten van de Turkse mannen in Amsterdam “in enigerlei functie bij de georganiseerde misdaad betrokken zijn.” Een week na de enquête hebben collega-criminologen het computerbestand nòg eens bekeken. Na correcties bleven 1 880 namen over, en zelfs daarin zit nog een forse foutmarge.

- Vervolg op pagina 4

Bovenkerk bij tweede verhoor niet zo definitief VERVOLG VAN PAGINA 1

Professor Bovenkerk durft, die aan het begin zoveel opzien baarde met zijn bevindingen over de plegers van misdaden in Nederland - zelfs met dit 'definitieve' cijfer - geen uitspraak over percentages meer te doen. Daarvoor zitten er nog steeds te veel onzekere factoren in het getal, zegt hij nu als een brave leerling.

Het bestand beslaat bijvoorbeeld vijf jaren. “Dat kun je niet even delen op het totale aantal Turkse mannen in Amsterdam, dan moet je eerst ook dàt verloop weten.” Er wonen circa 15 000 volwassen Turkse mannen in Amsterdam.

De commissie is blij dat het percentage van tafel is. Maar Bovenkerk heeft nog een tweede vel papier. Hij is nog niet klaar. Hij wil nog eens uitleggen, zoals hij in zijn eerste verhoor ook al poogde, waarom hij er bijna zeker van is dat een “heel grote groep” Turkse jongens en mannen werkt voor drugshandelaren. Bovenkerk: “De Turkse gemeenschap in Nederland is een soort bruggehoofd voor de heroïnemafia in Turkije. Alle noodzakelijke factoren zijn aanwezig. Er wordt veel heen- en weer gereisd. De Turken leven in eigen woonwijken, relatief afgescheiden. En door de slechte economische perspectieven is de verleiding voor veel Turken in Nederland groot. Er is een groot risico dat de Turkse gemeenschap wordt gebruikt door de mafia in Turkije.”

Ford-fabriek

Drugshandel als carrière voor een kansloze groep - zo schetst de Utrechtse criminoloog zijn dreigende perspectief. Door discriminatie komen Turkse jongens moeilijk aan de bak. De werkloosheid is hoog. Bovenkerk: “Toen de Ford-fabriek in Amsterdam z'n poorten sloot, hoorde de politie in de koffiehuizen daarna hoe de ene na de andere familie besloot dat vader met drugshandel verder ging.” Daarbij speelt een rol dat veel Turken drugshandel niet als verdorven business zien. De Nederlandse overheid voert toch zelf een gedoogbeleid?

Bovenkerk kent ze: de straten in Amsterdam-West, in Arnhem, in Nijmegen, waar “hele reeksen families” hand- en spandiensten verrichten voor drugsorganisaties. “Waar rechtschapen en fatsoenlijke ouders als de dood zijn dat hùn kind ook wordt meegezogen.”

De criminoloog, die al jarenlang onderzoek doet onder minderheden, maakt zich grote zorgen. Hoe moet het met de toekomstige generaties Turkse jongeren, als er geen betere toekomstperspectieven komen? Hoe moet het, als de problemen bijna te pijnlijk zijn om te benoemen? Als je er met politiek correcte, bedekte termen niet meer komt?

“Ik weet dat veel mensen uit de Turkse gemeenschap zich gekwetst voelen door wat ik in deze zaal eerder heb gezegd. Ik had die percentages beter niet kunnen noemen. Maar dit meen ik: We krijgen dit enorme maatschappelijke probleem niet van tafel door het anders te benoemen. Was het maar zo.”

Morgen komen voor commissie-Van Traa:

De enquêtecommissie gaat pas morgen verder. De eerste getuige, de politieman W. J. A. Paulissen is oud-leider van het kernteam in het zuiden van het land. W. H. Woelders doet het zelfde werk in Amsterdam.

O. Dros is leider van het kernteam Noord-Holland/Randstad, zeg maar de restanten van het vroegere IRT-Noord Holland/Utrecht, na de breuk met Amsterdam. Daarna volgt de officier van justitie die met Dros samenwerkt, mr. I. E. W. Gonzales. Zij is de eerste vrouw die als getuige voor de commissie verschijnt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden