Bouwwerk laat zien dat oermens slimmer was dan gedacht

Een wetenschapper voert metingen uit aan de de twee steenkringen in een Franse grot, waarvan archeologen nu hebben vastgesteld dat ze zo'n 176.000 oud zijn. Ze zijn waarschijnlijk gebouwd door Neanderthalers en het oudste bouwwerk dat door mensenhanden gemaakt is. Beeld reuters
Een wetenschapper voert metingen uit aan de de twee steenkringen in een Franse grot, waarvan archeologen nu hebben vastgesteld dat ze zo'n 176.000 oud zijn. Ze zijn waarschijnlijk gebouwd door Neanderthalers en het oudste bouwwerk dat door mensenhanden gemaakt is.Beeld reuters

In een grot in het zuiden van Frankrijk hebben archeologen waarschijnlijk de oudste menselijke bouwwerken ontdekt: twee steenkringen die door Neanderthalers zijn vervaardigd. De oermens was blijkbaar ingenieuzer dan tot dusver werd gedacht, stellen archeologen in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Redactie

De bouwwerken zijn gemaakt van honderden gebroken stalagmieten, kegels van kalk die vaak in grotten voorkomen en op de bodem staan. Van opgestapelde stalagmieten zijn twee kringen gemaakt. Binnen de steencirkels liggen nog twee losse stapels stalagmieten.

De kringen - van ruim zes en ruim twee meter doorsnee - werden in de jaren negentig gevonden in de Bruniquel Grot in de zuidwestelijke Franse regio Aveyron, op ruim 330 meter vanaf de ingang. Aanvankelijk dachten de archeologen die de ontdekking deden dat het bouwsel zo'n 50.000 jaar oud was, maar het onderzoek kwam stil te liggen toen de archeoloog die de eerste expeditie in de grot leidde in 1999 overleed.

Nieuw leven
In 2014 werd het onderzoek weer nieuw leven ingeblazen door een nieuw archeologisch Frans-Belgisch team. Dat bepaalde met moderne methodes de ouderdom van de stalagmieten en kwam uit op 176.500 jaar, met een foutmarge van 2000 jaar.

Dat werpt volgens de archeologen nieuw licht op de vaardigheden van Neanderthalers. Tot nu toe werden methodes om onder de grond te werken gedateerd rond 36.000 jaar geleden, maar kennelijk konden Neaderthalers dat al veel eerder, zei de Franse onderzoeksleider Jacques Jaubert van de Universiteit van Bordeaux tegen de IBTimes.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Dat onze voorlopers zich zo diep onder de grond bezighielden met het oprichten van bouwwerken is opmerkelijk, al was het alleen maar vanwege de diepe duisternis. Jaubert: "Ze liggen ver weg van de ingang en ver van het daglicht, wat suggereert dat de Neanderthalers de vaardigheid hadden om diep in de grot te komen en er ook materiaal naartoe te vervoeren, en bovendien om er licht te maken." Voor het laatste zijn ook bewijzen gevonden, want op sommige stalagmieten van het bouwwerk waren sporen van vuur te zien.

Sociale organisatie
'De resultaten van ons onderzoek suggereren dat de groep Neanderthalers die verantwoordelijk was voor deze constructie een niveau van sociale organisatie had die veel complexer is dan eerder werd aangenomen van deze menselijke soort', schrijven de onderzoekers.

Over de levenswijze van Neanderthalers is weinig bekend, behalve dat zij tussen 400.000 jaar en zo'n 35.000 jaar geleden in Azië en Europa leefden, en toen werden verdrongen door de moderne mens.

Aangenomen werd dat deze oermensen er een zeer eenvoudige manier van leven op na hielden, mede omdat er maar weinig bewijzen zijn gevonden van bijvoorbeeld een behoefte om zich te uiten, zoals grottekeningen. De onderzoekers noemen de ontdekking van dit 'uitgebreide bouwwerk' dan ook 'zonder precedent'. Het wijst er volgens hen op dat de Neanderthalers slimmer waren dan tot nu toe werd aangenomen.

De reden van de bouw van de steencirkels blijft vooralsnog een groot raadsel. Mogelijk zijn ze onderdeel van een ritueel, zijn ze opgericht als een of ander symbool of moest het bouwwerk dienen als schuilplaats. De archeologen gaan voor een antwoord nog verder speuren in de grot.

Een reconstructie van de man van Spy, een Neanderthaler die ongeveer 40.000 jaar geleden leefde in wat nu België is. Beeld BELGA
Een reconstructie van de man van Spy, een Neanderthaler die ongeveer 40.000 jaar geleden leefde in wat nu België is.Beeld BELGA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden