Bouwer van de gebochelde Boeing

Het revolutionaire vliegtuig dat hem faam bezorgde, had makkelijk de mist in kunnen gaan. "Als er ooit een project was dat tot mislukking gedoemd leek, dan was het dat van mij", zei Joe Sutter in 2006 in een terugblik op de bouw van de Boeing 747, de eerste jumbojet die vliegreizen betaalbaar zou maken voor massa's mensen. Bijna een halve eeuw na zijn eerste vlucht is de nog altijd populaire 747 misschien wel het meest herkenbare vliegtuig met zijn bochel.

Het had een vrachtvliegtuig moeten worden voor de Amerikaanse strijdkrachten. Bij de neus van het toestel zou een laaddeur komen om zwaar materieel naar binnen te rijden. Daarom moest de cockpit omhoog, als een koepeltje op de romp. Dat gaf te veel luchtweerstand en het bolletje werd uitgerekt tot een gestroomlijnde druppel, zodat de later zo befaamde bovenetage ontstond.

Boeing verloor de opdracht voor het vrachtvliegtuig aan concurrent Lockheed. Maar luchtvaartmaatschappij Pan Am, de belangrijkste klant van Boeing, zag wel iets in de plannen voor een mega-vliegtuig. Maar dan moest er een bovenetage over de hele lengte komen. Sutter betoogde dat het allemaal te zwaar zou worden. In plaats daarvan ontwierp hij een breder vliegtuig, met twee gangpaden en drie rijen stoelen Het zou tweeënhalf keer zo groot worden als normaal in de jaren zestig en het zou 350 stoelen tellen. Ook bedacht hij dat er twee vrachtcontainers van 2 meter 43 naast elkaar moesten passen, en dat werd later de standaardmaat in de luchtvracht.

Sutter had het moeilijk bij Boeing. Lang niet iedereen geloofde in zijn project. De plannen voor een supersonisch vliegtuig stonden hoger aangeschreven. Maar Sutter had als technicus en manager veel respect opgebouwd.

Hij was opgegroeid in een wijk van Seattle die pal onder de aanvliegroute naar de landingsbaan van de Boeingfabriek ligt. Als hij zijn krantenwijk liep, keek hij steeds naar boven. Dat inspireerde hem tot de studie vliegtuigbouwkunde. In 1940 kreeg hij bij Boeing een vakantiebaantje. Hij studeerde af in 1943 maar moest meteen in militaire dienst. Tijdens de oorlog diende hij bij de marine, in de Stille Oceaan. Daar deed hij een belangrijke les op. "Je weet dat er dingen mis zullen gaan", zei hij later, "en soms zal dat heel ernstig zijn. Dan moet je altijd nog thuis kunnen komen." Vandaar dat hij de belangrijkste systemen in de 747 in viervoud liet aanbrengen, dan mag er wat stuk gaan.

Na de oorlog kreeg hij een vaste baan bij Boeing en klom op tot leidinggevende posities. Toen Pan Am in 1966 tekende voor 25 jumbojets kreeg Sutter de leiding van het project. Er werd een flink bos gekapt voor het grootste gebouw ter wereld van destijds, waar 4.500 mensen werkten aan de 747. De investering was zo groot dat Boeing langs de rand van de afgrond kroop. Slechts 28 maanden nadat Sutter zijn eerste schetsjes op een servet had gekrabbeld, rolde er een 747 uit de hangar. Menigeen, zelfs zijn vrouw, twijfelde of het gevaarte zou kunnen opstijgen. "Over vliegen maakte ik me geen zorgen", zei Sutter. "De echte zorg was de landing van zoiets groots. Dat was de uitdaging."

In januari 1970 vlogen de eerste betalende passagiers in een 747, van New York naar Londen. Sindsdien zijn er ruim 1.523 gebouwd, en de productie gaat door. De laatste versie kan maximaal 660 passagiers vervoeren.

Het gedroomde supersonische vliegtuig dat Sutter dwars had gezeten, is er bij Boeing nooit gekomen.

Joseph Frederick Sutter werd geboren op 21 maart 1921 in Seattle, VS. Daar stierf hij op 30 augustus 2016.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden