Bouterse steeds verder in het nauw

Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden. Beeld ANP
Hugo Essed, advocaat van de nabestaanden.Beeld ANP

Hoe vaak president Desi Bouterse ook probeert stokken in de wielen van de krijgsraad te steken, toch blijft de rechterlijke macht van Suriname onverzettelijk doorgaan met het Decembermoordenproces.

Pieter van Maele

Ook de meest recente poging van de voormalige legerleider om zijn strafzaak een halt toe te roepen, door zich er afgelopen zomer op te beroepen dat een verdere berechting de staatsveiligheid in gevaar brengt, werd vandaag door de krijgsraad volledig van tafel geveegd. Volgende week al komt de rechtbank opnieuw bijeen, zodat de aanklager de 31 pagina's tellende strafeis kan oplezen. Tenminste, als Bouterse tegen dan niet opnieuw obstakels heeft opgeworpen.

Na de twee uur durende rechtszitting, in het achttiende-eeuwse pand van het Hof van Justitie in de schaduw van het presidentieel paleis in Paramaribo, reageerden de nabestaanden erg opgelucht. "Uiteraard zijn we dolblij met het besluit van de rechters", zei Sunil Oemrawsingh, neef van een van de slachtoffers. "Aan de andere kant moeten we niet naïef zijn. De verdachten zijn tot erg veel in staat, ook tot geweld en moord. De komende tijd zullen we erg voorzichtig moeten zijn."

Decembermoorden

Bouterse staat terecht als hoofdverdachte van de zogenoemde Decembermoorden, de standrechtelijke executie in 1982 van vijftien tegenstanders van zijn toenmalige militaire regime. Het strafproces om de politieke moorden begon pas in november 2007, doordat Bouterse sinds een door hem geleide staatsgreep in 1980 altijd een van de machtigste mannen van de Zuid-Amerikaanse republiek is geweest. In 2010 werd hij ook nog eens democratisch gekozen tot president, om twee jaar daarna de belofte dat hij het strafproces ongemoeid zou laten, te breken. Vlak voor de aanklager in april 2012 al de strafeis kon oplezen, loodste Bouterse een amnestiewet door het parlement. Toen de rechter die wet vorig jaar ongrondwettelijk verklaarde, vaardigde de hoofdverdachte een presidentiële resolutie uit waarmee hij de procureur-generaal dwong de aanklacht in te trekken.

Maar ook daarvan bleek Cynthia Valstein-Montnor, president van de krijgsraad, vandaag dus niet onder de indruk. Zij liet duidelijk verstaan de baas te zijn over de rechtszaak, en niemand anders. "Aan de heerschappij van het Openbaar Ministerie om de strafklacht in te trekken komt een einde zodra de rechtszaak is begonnen", zo zei ze, verwijzend naar het Surinaamse wetboek van strafvordering.

Politiek ingrijpen

In een eerste reactie zei Irvin Kanhai, de advocaat van Bouterse, opmerkelijk genoeg 'niet verrast' te zijn door de rechterlijke uitspraak. "Of de politiek opnieuw gaat ingrijpen in het proces? Hoezo, heeft die dan al ooit ingegrepen?", vertelde hij achteraf tegen de verzamelde pers. "En bang voor de strafeis zijn we ook al niet. Wij zijn nooit bang."

Toch is de vraag welke tegenmaatregelen president Bouterse nu nog kan nemen om de strafklacht opnieuw tegen te houden. Zelfs al zou de aanklager in theorie nog steeds de vrijspraak kunnen eisen, intussen is toch meer dan duidelijk dat de hoofdverdachte liever het zekere voor het onzekere neemt. Zo was er vorig jaar nog even sprake van dat Bouterse de grondwet tijdelijk buiten werking zou stellen en de noodtoestand zou afkondigen, een plan dat hij liet varen na diplomatieke druk achter de schermen.

"De president heeft alle recht het niet eens te zijn met het besluit van de rechters. Alleen moet hij dat besluit dan aanvechten met rechtsmiddelen, en niet met machtsmiddelen", zegt advocaat Hugo Essed, raadsman van de nabestaanden. "Want of het nu gaat om een timmerman, of om een president, iedereen die een moord heeft gepleegd, moet worden berecht."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden