Boterzacht akkoord helpt natuur verder achterop

Met het VVD-PvdA-kabinet zou het allemaal beter worden, maar per saldo kachelt de natuur in Nederland verder achteruit, waarschuwt WNF-directeur Johan van de Gronden.

Staatssecretaris Sharon Dijksma heeft een 'natuurpact' gesloten met provincies en maatschappelijke organisaties. Oude wijn in nieuwe zakken. In een juichend persbericht staat dat er de komende 14 jaar 80.000 hectare natuur bij komt in een zogeheten Nationaal Natuur Netwerk, de nieuwe naam voor de Ecologische Hoofdstructuur, die heeft afgedaan.

De EHS was ooit "een samenhangend geheel van nationaal belang". In 2018 zou het oppervlak aan natuur van die EHS ruim 728.000 hectare beslaan. Volgens het akkoord van afgelopen blijft de teller steken op om en nabij 650.000 hectare, niet te realiseren in 2018, maar in 2027. Een aanzienlijke verslechtering.

Dan de centen. Volgens Economische Zaken komt er jaarlijks gemiddeld 200 miljoen euro extra vrij voor natuur. Dat klinkt goed. Maar dan de kleine letters. In 2013 en 2014 blijkt het vooralsnog om slechts 100 miljoen te gaan. In 2016 stijgt dan het bedrag naar 300 miljoen. Als het kabinet er dan nog zit. Het is allemaal een kwestie van presentatie. De draconische bezuinigingen op de natuur van Dijksma's voorganger, Henk Bleker, zijn amper teruggedraaid. Feitelijk daalt het natuurbudget structureel van 676 miljoen in 2013 naar 387 miljoen in 2014.

Exit rijksregie
En de uitvoering? Die laten we over aan provincies en maatschappelijke organisaties. De provincie wordt 'gebiedsregisseur'. Het Rijk doet een stapje terug. In een van de kleinste en dichtstbevolkte landen van Europa, met een sterk versnipperde natuur, is er dus geen overheid meer die regie voert over een zaak van nationaal belang. Het statuut voor de nationale parken moest er al eerder aan geloven. En nu is het officieel: natuur is in Nederland voortaan een provinciaalse aangelegenheid.

Het Planbureau voor de Leefomgeving rekende alvast voor dat Nederland met dit akkoord niet aan zijn internationale doelstellingen zal voldoen. We behoren al tot de Europese achterhoede en van onze pareltjes, de Natura-2000 gebieden, verkeert twee derde in een matige tot slechte staat van instandhouding. Het is de prijs die we betalen voor een ander kampioenschap, dat van agrarisch exporteur. Op dit staatje hoeven we alleen de Verenigde Staten voor ons te dulden.

Twee derde van het Nederlandse landoppervlak kent een agrarische bestemming. De paragraaf over agrarisch natuurbeheer is in het akkoord echter niet uitgewerkt. Dit lijkt juist een essentiële opgave. Wel lezen we iets over 40.000 banen die kunnen ontstaan in industrie en landbouw omdat een knellende stikstofregeling kan worden aangepakt. De omliggende natuur wordt namelijk zo beheerd, dat het overtollige stikstof op ons toch al overbemeste land zonder zichtbare negatieve gevolgen kan worden geabsorbeerd.

Opnieuw rijst een beeld op van natuur als afvalputje van onze agrarische industrie. Als honingbij of vlinder ben je in Nederland al beter af in de bloemperken van onze steden dan in de monoculturen op het platteland. De wereld op zijn kop.

Om natuurherstel op landelijke schaal mogelijk te maken en Nederland uit de Europese natuurachterhoede te krijgen is meer nodig. Regie van het Rijk bijvoorbeeld. En een gedegen visie op herstel van de biodiversiteit op de lange termijn.

Sharon Dijksma gaat in de herkansing. Aan de Tweede Kamer is een lijvige nota beloofd in het voorjaar met daarin een bredere visie, ook op onze grote wateren. Hopelijk zet deze meer zoden aan de dijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden