Botero's magische collectie in Madrid

De uit Colombia afkomstige, maar in Europa wonende Fernando Botero kennen we van zijn mollige, kleurrijke, wat dwergachtige familiefiguren die folklore aan humor paren. Hij vertegenwoordigt daarmee in de beeldende kunst wat Isabel Allende in de Latijns-Amerikaanse literatuur representeert: het magisch realisme.

Botero is bezwangerd door magie en figuratie. Niet alleen als schilder en beeldhouwer, maar ook als collectionneur, zo kan nu worden vastgesteld aan de hand van Botero's privé-verzameling, een topcollectie van schilderijen, tekeningen en beelden waarin het figuratieve de boventoon voert.

De collectie, die momenteel in Madrid wordt tentoongesteld, heeft een zotte voorgeschiedenis. Bedoeld om de muren van zijn ateliers en woningen in Monaco (naast de werkruimte van Kees Verkade), New York, Mexico-Stad, Parijs en Pietrasanta (Italie) te vullen, volgde Botero aanvankelijk alleen zijn eigen voorkeur. Maar vier jaar geleden besloot hij de verzameling te schenken aan een dit najaar te openen museum in de Colombiaanse hoofdstad Bogotà. Daarom wilde hij de collectie toch ook een educatief karakter geven en werd het toch al niet kinderachtige aantal impressionisten in versneld tempo aangevuld met topwerken uit het abstracte expressionisme (Stella, De Kooning, Motherwell, Rauschenberg), een doek van Cobra-schilder Asger Jorn, een Bacon, een paar surrealisten (een maffe buste van Dalì en een karakteristiek werk van Paul Delvaux), alsmede enkele Spaanse modernen (Tàpies, Barcelò, Mirò) en verder een enkele kubist, wat popart en een beetje neo-figuratief. Dat steeds met dezelfde goede smaak voor vormgeving, kleur en expressie.

,,Voor mij gaat het om de persoonlijke taal van de natuur. Want zo is kunst: hetzelfde zeggen op een andere manier. Daarom heb ik het altijd gezocht in het figuratieve. Het moet een evenwicht zijn tussen decoratieve en expressionistische elementen. Abstracte kunst is nooit aan mij besteed geweest, ook al moet ik toegeven dat het een van de belangrijkste stromingen van de laatste honderd jaar is'', verklaarde Botero in Madrid.

Zo verzamelde hij een collectie van tachtig werken met een geschatte waarde van 30 miljoen dollar. En toen kwam het probleem. Want kun je zoveel waarde nog ongemoeid op diverse plaatsen aan de muur hangen? Het antwoord was nee, reden waarom de meeste werken werden opgeslagen in een kluis in Zwitserland. Voor het eerst heeft de collectie die kluis nu verlaten, eigenlijk al op weg naar Colombia, maar met een tussenstop in Madrid waar Botero zich altijd al kind aan huis heeft gevoeld.

Het resultaat is verbluffend. Niet vaak is zo'n bonte verzameling van topwerken in één ruimte te bewonderen. Zelden ook kan het contrast in figuratie in één ruimte zo extreem zijn geweest als tussen Botero's familieportret (ma, pa, zoon, dochter en poes Dikkop en bovendien het enige eigen werk op deze tentoonstelling) en het iel gelijnde portret van Giacometti's favoriete hoer Carolina.

Botero is duidelijk gefascineerd door de verbeelding van de vrouw. Ze rijgen de rode draad door de collectie: 'Naakte vrouw op stoel' van Pierre Bonnard (Botero's favoriete doek), 'Vera Sergine' van Renoir, 'Vrouw op het toilet' van Edgar Degas, 'Vrouw gezien vanaf links' van Oscar Kokoschka, 'Madama La Fontaine' van Edouard Vuillard, 'Barones D.' van Kees van Dongen, 'Moeder en kind' van Max Beckmann (Botero's favoriete schilder), 'Vrouw met hoed' van Picasso en het beeld 'Reclining figure nr. 7' van Henry Moore. Allemaal werken die de bezoeker meevoeren naar die wondere wereld van magie en realisme.

Volledig kan een privé-collectie nooit zijn, tenzij je Thyssen-Bornemisza of koningin Elisabeth heet. Het liefst zou Botero graag nog een Van Gogh, een Cézanne en een Gauguin hebben gehad. Maar ach, als je naast de al genoemde werken en schilders ook enkele Dubuffets, Braques en Légers kunt laten zien, als je enkele schitterende beelden bezit van Max Ernst en als je bovendien werken in huis hebt van impressionisten als Corot, Monet (vertegenwoordigd met het doek 'De Gelderse Kade in Amsterdam in de winter'), Chagall, Grosz en Toulouse-Lautrec, dan heb je een representatief overzicht van Europese en Amerikaanse schilderkunst. En het belangrijkste: Botero creëert straks met deze donatie een oase van overpeinzing in een door geweld verscheurd land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden