Boterhamregeling voor onwillige asielzoekers

Meer landen kampen met uitgeprocedeerde asielzoekers. Een rondgang langs Duitsland, Groot-Brittannië, Denemarken en België.

redactie buitenland

AMSTERDAM - De Duitsers zijn er uit: meer dan 200000 buitenlanders moeten alsnog het land verlaten. Slechts in uitzonderingsgevallen, zoals bij ziekte, kan hiervan tijdelijk worden afgeweken. In het kader van een nieuwe immigratiewet is de Duitse overheid van plan het vertrek van de gedoogde illegalen te bespoedigen. Daartoe zullen er uitzettingscentra bijkomen, waar mensen onder druk worden gezet om voor reisdocumenten te zorgen.

De actiegroep Pro Asyl heeft inmiddels 40000 handtekeningen verzameld tegen dit gedwongen vertrek. Dat deze immigranten, wier asielverzoek na soms jarenlange processen werd afgewezen of die vanwege oorlog of ziekte niet konden terugkeren naar het land van herkomst, zo lang in Duitsland zijn geduld, is een ,,systeemfout die in jaren is ontstaan'', zegt Günter Burkhardt van Pro Asyl. ,,Dat los je alleen op door er een streep onder te zetten en al deze mensen toe te laten.''

Ook onder politici bestaat consensus dat Duitsland met het gedogen van afgewezen immigranten deze mensen tussen wal en schip heeft doen belanden. Door snellere besluitvorming moet daaraan in de nieuwe immigratiewet een einde worden gemaakt. Maar dat betekent niet dat de oude gevallen nu alsnog mogen blijven, vindt de regerende SPD én de oppositionele CDU/CSU.

In Groot-Brittannië dachten ze daar anders over. Ook de Britten troffen, net als de Duitsers, maatregelen om de asielprocedure te versnellen, onder andere door het aantal mogelijkheden om in beroep te gaan tegen een negatieve asieluitspraak te beperken tot maximaal twee. Maar hier kregen zo'n 15000 families die nog onder de oude regeling vielen, vorig jaar een generaal pardon. Niet vanwege medemenselijkheid overigens. De Britten redeneerden dat het veel goedkoper is om deze mensen een legale status te geven, dan om ze jaren te onderhouden terwijl ze doorprocederen.

De Britten besloten tegelijkertijd 'nieuwe' uitgeprocedeerde asielzoekers strenger aan te pakken. Niet alleen kunnen ze opgesloten worden in een detentiecentra. Tot grote consternatie van velen ging minister van binnenlandse zaken Blunkett vorig jaar nog een stap verder. Hij stelde voor om ongewenste vreemdelingen op een wel heel bijzondere wijze te motiveren als zij niet vrijwillig willen vertrekken: in laatste instantie zouden hun kinderen afgenomen kunnen worden.

Zo ver wil de Nederlandse overheid vooralsnog niet gaan. In de plannen van minister Verdonk worden ex-asielzoekers onder een steeds strenger regime geplaatst (uitmondend in opsluiting).

Dat, zo is de hoop, zal de uitgeprocedeerden ertoe bewegen om hun vertrekpapieren in orde te maken. Dat systeem lijkt erg op dat in Denemarken.

De overheid heeft daar vorig jaar al een aantal 'motivatie-vergrotende' maatregelen genomen om onwillige mensen te laten vertrekken. In eerste instantie krijgen ze geen zakgeld en kostgeld meer, maar alleen een soort boterhammenregeling.

Vervolgens worden ze overgebracht naar een 'gecontroleerd' centrum. Als de afgewezen asielzoeker nog steeds weigert te vertrekken wordt hij gevangengezet totdat hij papieren voor vertrek ondertekent. Anders dan in Nederland krijgt een vreemdeling die wél meewerkt aan zijn vertrek, maar niet kán uitreizen, na 18 maanden een verblijfsvergunning voor één jaar.

Ook in België lukt het nog steeds niet om veel mensen uit te zetten, terwijl het land al in 1993 gesloten centra oprichtte als laatste station voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Wie daar terechtkwam zou bij de eerstvolgende gelegenheid worden uitgezet. In de praktijk kan dat echter nog steeds heel lang duren. Vorig jaar zetten de Belgische autoriteiten ruim 14000 mensen over de grens, veel minder dan het aantal 'ongewensten' dat in het land verblijft of ongezien is vertrokken.

De Belgische politie heeft de opdracht streng beleid te voeren, maar ontbeert de capaciteit om het overheidsstreven naar directe uitzetting waar te maken. Bovendien opereert ze terughoudend met het uitvoeren van gedwongen uitzettingen. Dat komt door de enorme commotie die in 1998 ontstond na de dood van Semira Adamu. Agenten smoorden in het vliegtuig het verzet van het Nigeriaanse meisje door een kussen in haar gezicht te drukken waardoor ze stikte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden