Bosnische Srebrenica-voorstelling in Nederland

Aan de vooravond van de herdenking van de val van Srebrenica, nu tien jaar geleden in juli 1995, is het Nationaal Theater Sarajevo te gast in Nederland met de voorstelling ' Verschijningen uit het zilveren tijdperk'.

Hun komst is een initiatief van A I DA International, een stichting voor steun aan onderdrukte kunstenaars. ' Verschijningen uit het zilveren tijdperk' is de eerste Bosnische theatervoorstelling over het drama Srebrenica. Voor een Nederlands publiek een bijzondere kennismaking, omdat de invalshoek heel anders is dan producties over het thema hier. Was ' Srebrenica' (Toneelgroep Amsterdam, 1996) een satire over de rol van Dutchbat, gaat ' Thuisfront' (recent bij theatergroep Wederzijds) over het trauma van een veteraan, ' Verschijningen' is een verbeelding van het uit het lood geslagen leven van de bevolking zelf.

Bij de val van Srebrenica werden destijds minstens 7000 mannen vermoord. Vrouwen en kinderen werden afgevoerd naar Tuzla, waar ze nog altijd in vluchtelingenkampen wonen. Over het lot van een groot aantal mannen, dat probeerde te ontkomen, is tot op heden geen helderheid. Het verhaal gaat dat zij zijn omgekomen bij een Servische gifgasaanval.

' Gdje su?' (Waar zijn zij?) is de centrale vraag in de voorstelling, gepersonifieerd in Fatima. Op het toneel draagt zij voortdurend, óf tegen de borst geklemd óf in een kruiwagen, een portret bij zich van haar verdwenen man en zoon. Het is een beklemmend beeld. Bij de première vorig jaar reageerde het publiek, waaronder veel nabestaanden, er niet met applaus maar met een intense stilte op. Ook voor de acteurs een emotionerende ervaring.

Hoofdrolspeelster Gordana Boban heeft zelf een man en zoon en realiseert zich sinds deze productie elke dag, zegt zij, dat als ze thuiskomt zij beiden er wél zijn.

' Verschijningen uit het zilveren tijdperk' is een sobere, soms tussen sprookjesachtig en karikaturaal zwenkende collagevoorstelling met scènes over de uitvinding van gifgas, over de bron van de titel (Srebrenica betekent Zilverstad: er is eeuwenlang zilver gedolven), over feestende blauwhelmen terwijl ' buiten' gemoord werd. Bij de eerste voorstelling in De Flint te Amersdie foort roepen die laatste scènes gemengde reacties op, maar volgens de regisseur is dat het beeld dat bij de mensen is blijven hangen.

Volgens AIDA is de voorstelling in Nederland vooral belangrijk om publiek en politiek te doen beseffen dat het drama daar nog lang niet over is. En dat komt vooral dichtbij in de heel puur gespeelde rol van de overal met haar vraag ' Waar zijn ze?' aankloppende Fatima.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden